
In dit nummer
Begin februari was het 70 jaar geleden dat zuid-west Nederland getroffen werd door de Watersnoodramp. In kranten en tv-programma’s werd in de afgelopen weken aandacht aan de ramp besteed, aan de mensen die vluchtten, aan de ontheemden. Maar hoe werden die mensen geholpen, wie hielp en waaruit bestond die hulp? In het hoofdartikel leest u over de hulp na de watersnoodsramp en beschrijft Wendy van Noppen de eerste zes weken van hulpverlening vanuit Huizen.
Sommige instanties zijn zo ingeburgerd, dat je soms vergeet dat ze nog niet zo lang geleden niet eens bestonden. Neem de burgerlijke stand. Die centrale plaats voor aangiften bestaat pas 200 jaar. Vóór de Napoleontische wetgeving werden doop-, trouw- en begraaf-aantekeningen in de boeken van de kerk gedaan, van eenieder in de kerk van haar of zijn overtuiging. Vanaf het begin van de 19e eeuw werd de Franse wetgeving in ons land ingevoerd en werd dit een overheidstaak. Martin Geers beschrijft het ontstaan van de burgerlijke stand.
Eerst Balatum, toen Balamundi en nu BN International. Voor inwoners van Huizen en omgeving moet een van de namen bekend voorkomen. Henk Bunschoten gaat terug in zijn artikel naar het begin, naar de Balatum, met als ondertitel: Hoe een bedrijf groot werd en weer kleiner. Hij beschrijft mooi hoe een bedrijf als de Balatum kansen ziet als de woonomstandigheden van mensen verbeteren door de economische vooruitgang.
Op de ledenavond van 23 maart a.s. legt het bestuur van onze vereniging verantwoording af aan u, de leden van de HKH. Wat heeft de HKH gedaan in het vorig jaar en hoe is het met de inkomsten en de uitgaven. Welke activiteiten verzorgt de HKH in 2023? Lees de pagina’s van het bestuur in dit nummer. Reacties en suggesties zijn weer welkom op Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Vanzelfsprekend trakteren we u ook weer op het Huizer dialect en op foto’s hoe het vroeger was in het dorp. De redactie wenst u een fijn voorjaar toe en hoopt u te ontmoeten op de ledenavond van 23 maart.
Frits Egmond
Colofon
HISTORISCHE KRING HUIZEN
Op onze website vindt u alle (actuele) informatie over onze vereniging: www.historischekringhuizen.nl
Postadres : Schaepmanlaan 4, 1272 GJ Huizen
Telefoon : 035 - 694 75 98
E-mail : Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
• Bestuur
Ewoud Doyer (voorzitter), telefoon: 035 - 695 10 17
Rienko Verboon (penningmeester)
Pernelle Kriek-Kruijmer (secretaris)
Klaas Schipper
• Redactie
Frits Egmond (hoofdredacteur)
Rob de Slegte
Wendy van Noppen (correcties/advies)
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
• Archief
Achterbaan 82 (Het Huizer Museum), 1272 TZ Huizen Geopend op maandag van 09.15 -14.00 uur, m.u.v. de eerste maandag van de maand.
• LedenadministratieRienko Verboon Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
RATEL
De Ratel is een uitgave van de Historische Kring Huizen, en verschijnt vier keer per jaar in de maanden maart, juni, september en december. De inhoud valt onder verantwoordelijkheid van de redactie, afgezien van de bestuursmededelingen.
Het lidmaatschap bedraagt per jaar minimaal € 17,50 per persoon of € 20,- per gezin of voor een organisatie. Voor leden in het buitenland geldt een toeslag. Het lidmaatschap gaat in per 1 januari. De reeds verschenen nummers van de Ratel van de lopende jaargang worden toegezonden. Het lidmaatschap wordt automatisch verlengd, tenzij voor 1 december schriftelijk bericht van opzegging is ontvangen bij het secretariaat.
IBAN: NL50 RABO 0329 9603 69, t.n.v. Historische Kring Huizen
Losse nummers (€ 5,-) van de Ratel zijn verkrijgbaar bij de museumwinkel van Het Huizer Museum, boekhandel De Echo of bij de secretaris.
Overname van artikelen uitsluitend na schriftelijke toestemming van de redactie.
Drukwerk : Drukkerij J. Bout & Zn. te Huizen
Jaarindex : Rienko Verboon ISSN 1571-0130
© 2023 HKH
KOPIJ voor de volgende Ratel graag uiterlijk 5 mei 2023 insturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
De Ratel Gaet
Zoals gebruikelijk zitten we weer volop in de voor de zichtbare HKH-activiteiten stille wintermaanden. De signeersessie van het indrukwekkende Jimmy Nelson fotoboek ‘Between the Sea and the Sky’ op 10 december in het Huizer Museum was een succes, mooi opgefleurd door onze klederdrachtdragers. Verrassend was ook de aankondiging van een Nederlandse postzegelserie van de diverse Nederlandse klederdrachtkappen waaronder prominent de Huizerse! Zie het artikel op pagina 28. Die mogen natuurlijk niet ontbreken in een echte Huizer postzegel voorraad of op trotse Huizer post!
Op 12 januari heeft het bestuur de nieuwe beleidsplannen besproken met de actieve HKH-vrijwilligers. Wij ontvingen nuttige aanvullende opmerkingen en kregen instemming voor de geplande koerswijzigingen. Nu de ledenvergadering nog!
Om ons heen bleef het bij de Huizer Museum-organisatie onrustig. Het gemeentebestuur kwam wel met een deel van de gevraagde korte termijn financiële toezeggingen, maar e.e.a. geeft onvoldoende houvast voor het HM-bestuur voor de langere termijn, dat zich daarom bezint op de consequenties daarvan. Daarnaast nam de museumdirecteur ontslag met nu nog onduidelijke vervangingsinvulling. De HKH moet afwachten of, en zo ja, welke gevolgen dat allemaal voor ons gaat hebben.
Katharina Grosser heeft inmiddels kennis gemaakt met alle actieve HKH-vrijwilligers en heeft zich zodanig ingewerkt dat zij het stokje van mij grotendeels heeft overgenomen. Ik kan daardoor meer naar de achtergrond treden tot mijn formele ‘vertrek’ tijdens de ledenvergadering op 23 maart a.s. Die avond wordt zoals gebruikelijk gevuld met de statutair verplichte goedkeuringspunten van het jaarverslag, financiën, decharge en aftreden/benoeming. Maar ook met een presentatie van, en discussie over, het beoogde beleid en hopelijk ook goedkeuring daarvan. De avond wordt afgesloten met een humorsketch in een dialectdialoog tussen een ras Huizer met een ras Blaricummer.
Daarnaast maken wij weer plannen voor de HKH-activiteiten in de lente en zomer die bestaan uit fiets- en wandeltochten en besteden wij in mei intensieve aandacht aan een indrukwekkend verhaal van een nu 92-jarige joodse onderduiker, die tijdens de Tweede Wereldoorlog eerst is opgepakt in Laren, weer is ontsnapt en daarna succesvol onderdook in ons Oude Dorp waarover meer details elders in de Ratel.
Voor mij is dit de laatste Ratel Gaet voordat ik me terugtrek na acht intensieve jaren als voorzitter. Ik heb het met heel veel plezier gedaan en genoten van de mensen en de verhalen. Met weemoed en voldoening geef ik het stokje over aan een jongere garde. Het ga jullie en het zo rijke Huizer erfgoed goed!
Maar nu eerst aandacht voor opnieuw een mooie en dikke Ratel. Veel leesplezier!
Ewoud Doyer
Voorzitter Historische Kring Huizen
Activiteiten Historische Kring Huizen 2023
23 maart Algemene ledenvergadering en Huizer dialect optreden
19.30-22.00 uur Locatie: Muziekvereniging Prinses Irene, IJsselmeerstraat 5A, Huizen. De agenda van deze avond vindt u elders in deze Ratel.
11 mei Ledenavond met voordracht van Leo Vis over zijn onderduikherinneringen in Huizen
19.30-22.00 uur Locatie: Muziekvereniging Prinses Irene, IJsselmeerstraat 5A, Huizen.
12 mei Rondleiding modelboerderij Oud-Bussem
15.30 uur Voor informatie en aanmelding zie onze website: www.historischekringhuizen.nl
9 juni Wandeling over Landgoed Oud Naarden
19.00 uur Verzamelen per fiets op de parkeerplaats Nimmerdor aan het eind van de Fazantweg.
1 juli Oldtimer Festival Huizen
9 september Open Monumentendag
16 september Fietstocht langs villawijken en landhuizen
Houd onze website en sociale media in de gaten voor de actuele informatie.
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
Wendy van Noppen
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
Begin februari was het 70 jaar geleden dat zuid-west Nederland getroffen werd door de Watersnoodramp. In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 braken veel dijken in Zeeland en Zuid-Holland en overstroomde een groot gebied.
De windvlagen om ons huis waren die nacht heel angstaanjagend. In de loop van zondag 1 februari werd duidelijk hoe groot de ramp was en kwam meteen de hulpverlening op gang, ook in Huizen. Ik herinner me dat er kleding ingezameld werd en ook dat mijn zusjes en ik speelgoed uitzochten om te geven aan ‘kinderen die alles kwijt waren’. In die tijd was onze moeder (G.E. van Noppen-Smit) lid van de Huizer U.V.V. (Unie van Vrouwelijke Vrijwilligers, later de Unie van Vrijwilligers) en zij kwamen meteen in actie. Ze ging mee met een transport van hulpgoederen naar Rucphen in Zeeland in een truck – heel spannend in onze ogen! Ze heeft altijd het bewijs dat ze het militaire terrein daar mocht betreden bewaard, samen met een prentbriefkaart van Rucphen ondertekend door de burgemeester en twee anderen, wellicht de gemeentesecretaris en het hoofd van de ordetroepen in het militaire kamp. Het bewijs is gedateerd op 4 februari, de woensdag na de ramp, wat betekent dat er heel snel, heel hard gewerkt is om dit transport mogelijk te maken.
Toegangsbewijs 4 februari.
In de Huizer Courant van 6 februari 1953 werd uitgebreid verslag gedaan van de hulpacties. Op 4 februari was er al ƒ 34.698,76 ontvangen aan giften, een heel groot bedrag voor een gemeente van bijna 13.000 inwoners. Ook werden veel goederen aangeboden en werd al meteen met de andere gemeenten in het Gooi samengewerkt om zo efficiënt mogelijk de meest noodzakelijke hulp te bieden. De verslagen in de Huizer Courant spreken voor zich: uitgebreid op 6 en 13 februari, daarna volgt pas op 6 maart de volgende rapportage, die voorlopig werd afgerond op 13 maart. Onderstaand zijn de belangrijkste onderdelen van de verslagen overgenomen.
Ik heb geen duidelijke herinnering of onze moeder ook bij de U.V.V. dames was bij het bezoek van burgemeester van Driel aan Numans-
HUIZER COURANT VAN 6 FEBRUARI 1952
Bijgaande kaart geeft een totaal overzicht van de Noodgebieden. Gelukkig geven de laatste berichten thans aan, dat nog gedeelten van enkele eilanden zijn drooggebleven, zoals midden-Walcheren, Zuid-Beveland met centrum, Goes (dat aanvankelijk wel door water omringd was), de noordrand van N. Beveland, de oostkust van Tholen, kleine geïsoleerde duinenranden van Schouwen en Duiveland en Goeree-Overflakkee, terwijl Voorne en de Hoekse Waard op het ogenblik voor grote gedeelten weer zonder water zijn, evenals Dordrecht en omgeving, waar alleen Zondag de nood het hoogst was.
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
dorp in de Alblasserwaard op 12 maart maar denk het wel. We hebben namelijk ook een envelopje met gedroogde bloemen met daarop een dankwoord van de burgemeester van Numansdorp en een mapje met prentbriefkaarten van ondergelopen gebieden op Schouwen-Duiveland. In het krantenartikel staat duidelijk hoe blij men ook in Numansdorp was met de hulp uit Huizen.
Als een harde stormwind om het huis giert, komt nog de herinnering terug aan “De Ramp”. Ik denk dat dat geldt voor iedereen die hem bewust heeft meegemaakt. Het kostte jaren voordat de overstroomde dorpen herbouwd waren en veel evacué’s zijn niet teruggekeerd naar hun oorspronkelijke woonplaats. Deze maanden wordt in veel publicaties en op radio en tv aandacht besteed aan de Watersnoodramp 70 jaar geleden; dit is het verhaal van de eerste zes weken van hulpverlening vanuit Huizen.
Wendy van Noppen
Foto van Zeeland ’53 (waarschijnlijk genomen door G.E. van Noppen-Smit).
UIT DE HUIZER COURANT VAN VRIJDAG 6 FEBRUARI 1953
HUIZEN HELPT EENSGEZIND
Een spontane actie met een prachtig resultaat.
Het plaatselijk comité voor de hulpverlening aan watersnoodslachtoffers meldt hieronder de stand tot Woensdagmorgen 10 uur.
De goedereninzameling is een geweldig succes. Met 13 auto’s werden de kledingstukken, dekens enz. opgehaald. Aan de 5 wijkgebouwen leverden de auto’s het opgehaalde af. Daar werd alles gesorteerd en verpakt, waarna overbrenging plaats vond naar het centrale punt: het nieuwe brandweermagazijn op de gemeentewerf aan de haven. Al spoedig bleek dit te klein. Ook een deel van het magazijn van openbare werken moest worden ingericht als kledingopslagruimte. De bedrijven verleenden hun volle medewerking door beschikbaarstelling van auto’s, chauffeurs,
Fotobijschrift Huizer Courant van vrijdag 6 februari 1953:
DE DIJKEN ZIJN DOORGEBROKEN
De ramp, die een nijver volk, de stoere Zeeuwen, is overkomen, heeft geheel Nederland getroffen. Diep is ieder verslagen, het aantal slachtoffers stijgt met de dag. 1352 is het nu al. Wij waren persoonlijk op het terrein van de verwoesting. Wat we zagen was ontzettend en met geen pen te beschrijven. De wegen die we moesten berijden, waren gevaarlijk en beletten ons het denken. Maar toen wij onze last, drie kleine kinderen bij de moeder die ziek te bed lag, in een veilig oord hadden afgeleverd, drong het tot ons door, hoe groot het leed is, dat onder vele duizenden mensen in gebracht.
Maar hoewel dit leed diep tot ons doordrong, toch kwam er een gevoel van grote dankbaarheid over ons als wij zagen, hoe duizenden handen bezig waren om dit leed te verzachten. Militairen en burgers werken dag en nacht onvermoeid. En als wij denken hoe in schier alle gemeenten van ons land en zelfs over een groot deel der wereld, mannen, vrouwen en kinderen bezig zijn om goederen en kleding en geld bij millioenen bijeen te zamelen, dan is er maar één woord op onze lippen: dank daarvoor.
Gelukkig, wij ervaren in deze tijd nog iets anders. Ons volk stond naast elkaar. Bidstonden werden gehouden door gezamenlijke kerkgenootschappen. Mensen die voorheen door alle kwesties waren gescheiden, werkten nu samen, sloegen de hand aan de ploeg.
Zo moet het, zo kan het. Wij kregen een les. Wij leerden de les. God geve, dat ze onthouden wordt.
kluwen touw, pakpapier, grote zakken, balen enz. Ook de winkeliers verleenden hun medewerking door beschikbaarstelling van emballage. Hotel “Promenade” zorgde voor de lafenis van de vele mannen en vrouwen, die de inzameling verzorgden.
Reeds Maandag vertrok een auto met babykleding naar de Ahoy-hallen te Rotterdam ten behoeve van de geëvacueerden uit ‘s-Gravendeel. Dinsdag heeft de burgemeester zich op de hoogte gesteld in het rampgebied in West-Brabant. In overleg met de provinciale griffie van Noord-Brabant werd besloten 2 auto’s met dekens en kleding te dirigeren naar Hoeven en Standdaarbuiten. Deze beide auto’s vertrokken Dinsdagavond om 9 uur en kwamen, blijkens telefonisch bericht ‘s nachts om 4 uur in de beste welstand aan. Woensdagmorgen ging een zending kleding naar Werkendam ten behoeve van de daar in nood verkerenden en van de bevolking van het land van Heusden en Altena. Verdere zendingen worden voorbereid.
De geldinzameling heeft een prachtig resultaat opgeleverd. Op de lijsten werd ƒ26.580,26 ontvangen. Aan giften kwam voorts binnen ƒ8.118,50, maakt in totaal een opbrengst van ƒ34.698,76.
Van de navolgende bedrijven werden de er naast vermelde bedragen ontvangen: Visconservenfabriek “Mayonna” ƒ3000,-; Textielfabriek “Alintex” ƒ2000,-; Aannemersfirma gebrs. Schaap ƒ1000,-; Melkslijtersvereniging ƒ500,-; Verenigde bakkersbedrijven ƒ300,-.
Voorts stelde het plaatselijk comité voor bijzondere noden in haar Dinsdag gehouden vergadering ƒ1000,- uit de opbrengst der verjaardagsactie beschikbaar.
Goederen kunnen nog worden ingeleverd aan het centrale punt brandweermagazijn op de gemeentewerf. Er is vooral behoefte aan babykleding, kinderkleding en werkkleding voor mannen, w.o. regenjassen en waterlaarzen. Ook beddegoed is zeer welkom.
Het plaatselijk comité bericht hieronder de stand tot Donderdagmorgen 11 uur:
Bij aankomst van de in het vorige communiqué vermelde auto’s in Hoeven en Standdaarbuiten bleek, dat in Rucphen grote behoefte bestond aan kleding, schoeisel en dekking. Rucphen is een opvangcentrum in West-Brabant. Het dorp telt 500 zielen. Er waren reeds 1200 evacué’s en er zouden in de loop van de dag nog 1500 evacué’s komen, die aan het allernodigste gebrek hadden. Onmiddellijk werd besloten om de ingezamelde kleding daarheen te dirigeren, zulks na overleg met de provinciale griffie van Noord-Brabant, die bevestigde vanuit Rucphen vele verzoeken om kleding te hebben ontvangen.
Om 1 uur vertrok Woensdag een grote vrachtauto naar genoemde plaats, terwijl ook een personenauto met 5 dames
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
van de U.V.V. naar Rucphen werd gedirigeerd. Deze dames zouden gaan helpen bij het verzorgen van de evacué’s.
Om 15.30 uur vertrok een convooi met 3 vrachtauto’s, waaronder een 15 tons oplegger. Alle auto’s zijn in goede welstand gearriveerd. De eerst gezonden auto was Woensdagnacht om 2.30 uur weer terug, terwijl de overige drie om 4.30 uur weer in Huizen aankwamen. Bij laatstgenoemde 3 vrachtauto’s waren ook 2 dames van de U.V.V. ingedeeld om ook hulp te verlenen aan de geëvacueerden.
De secretaresse van de U.V.V. telefoneerde Woensdag om 18.30 uur dat dringend behoefte bestond aan een 4-tal vrachtauto’s met chauffeurs en 8 man, teneinde de kleding, die in Rucphen was gearriveerd ook uit andere plaatsen, o.a. Arnhem, te vervoeren naar de gemeenten in de omtrek waar ook evacué’s aankwamen. Om 21 uur vertrok een convooi onder leiding van de voorzitter van de Chr. Besturenbond, dhr. van der Molen, van 4 vrachtauto’s met in totaal 12 man naar Rucphen. Vrijdagavond hopen zij terug te keren.
Om 19.30 uur vond een interkerkelijke bidstond plaats in de grote Oude Kerk. De kerk was overvol. Naar schatting waren 1800 personen aanwezig. Tijdens de kerkdienst werd op verzoek van de burgemeester gevraagd dekens, beddegoed en matrassen beschikbaar te stellen, waaraan dringend behoefte bestaat. Vrijdagavond zal een kunstavond worden gehouden in het kerkgebouw van de Protestantenbond aan de Imkerweg. De opbrengst is voor het nationale rampenfonds. Voorts zal Zaterdagmiddag een voetbalwedstrijd worden gehouden, waarvan de opbrengst eveneens aan het fonds ten goede komt.
In verband met het feit, dat hulpverlening aan het getroffen gebied blijkens Woensdagavond laat bekend geworden maatregel de goedkeuring behoeft van het bureau Noordholland van het ministerie voor maatschappelijk werk te Haarlem, dient alle hulpverlening over het gemeentebestuur te lopen.
Bij de Boerenleenbank is thans in totaal ontvangen, inclusief nog te innen chèques, het bedrag van de plaatselijk commissie voor bijzondere noden en de opbrengst van de collecte tijdens de bidstond ad ƒ2949,-: ƒ41.531,31. Gelet op het aantal gezinnen van plm. 3000 betekent dit een opbrengst van bijna ƒ14,- per gezin. Nog steeds stromen de giften binnen. Behalve de Woensdag vermelde bedragen is ook ontvangen van het personeel van de visconservenfabriek “Mayonna” ƒ1002,90.
Ook thans nog bestaat dringend behoefte aan dekens, matrassen en beddegoed. Aanmeldingen aan het gemeentehuis. In de loop van de dag wordt dan het beschikbaar gestelde van huis gehaald. Ook wol is zeer welkom, daar velen aan de breiactie voor het geteisterde gebied willen deelnemen.
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
L A A T S T E B E R I C H T waarschijnlijk ook evacué’s in onze gemeente
Het plaatselijk comité voor de hulpverlening aan watersnoodslachtoffers meldt ons de stand van Vrijdagmorgen 11 uur:
De in het communiqué van gisteren vermelde 4 vrachtauto’s zijn in de loop van gisteravond weer teruggekomen met de daarop ingedeelde personen (9 mannen) en het damesteam van de U.V.V., bestaande uit een 6-tal dames. De burgemeester van Rucphen heeft aan onze burgemeester zijn bijzondere dank overgebracht voor de hulp, die door Huizen is verleend. Alle krachten worden nu weer geconcentreerd op de inzameling. Vrij veel beddegoed, dekens en matrassen werden ontvangen. Ook verschillende partijen kleding konden worden opgehaald. De U.V.V. en de Chr. Vrouwenbond zijn een actie begonnen voor het klaarmaken van nood-naaidozen, alsmede een brei-actie. Wol is dus nog steeds zeer welkom. Aflevering aan het gemeentehuis.
Aan de hoofden van scholen zal verzocht worden de kinderen te vragen mede te doen aan een zakdoekenactie. Een en ander houdt verband met het feit, dat bericht is ingekomen, dat het niet uitgesloten is, dat ook in Huizen evacué’s zullen worden gehuisvest. De evacuatie-commissie, onder voorzitterschap van de gemeentesecretaris, is actief. Hedenmiddag vindt een bespreking plaats tussen de huisvestingscommissie en het plaatselijk comité voor de hulpverlening. Om op alle eventualiteiten voorbereid te zijn, moet de inrichting van een opvang-centrum worden voorbereid, alsmede de registratie van en de verstrekking van voedsel en kleding aan de onder te brengen personen, evenals de onderbrenging zelf.
Boven het bedrag van ƒ41.531,31, in het communiqué van gisteren vermeld, is nog in totaal ontvangen ƒ883,15 aan giften en ƒ310,50 op nagekomen lijsten, alsmede ƒ25,- middels de giro, maakt in totaal ƒ1218,65. Aan giro’s is nog te ontvangen ƒ110,-, terwijl tevens blijkens toezeggingen aan de burgemeester, van de aardewerkfabriek “Haho” zal worden ontvangen ƒ1000; van de “Trio” als voorschot op de resultaten van de overwerkactie, die overal in het land gevoerd wordt, ƒ5000,- en van de beroeps- en reservepolitie alsmede van de leden van Steun Wettig Gezag, afd. Huizen, het spaarpotje voor een binnenkort te houden feestelijke vergadering, inhoudende ƒ450. Het totale bedrag is dus gestegen tot ƒ49.309,96. Dit betekent per inwoner ƒ3,94.
Nog steeds stromen de giften binnen. Vermelding verdient nog, dat naast de reeds meegedeelde giften zijn ontvangen (een en ander is begrepen in het bovengenoemde totaalbedrag) van de schoenmakersvereniging ƒ100; van het personeel van de kalkfabriek ƒ150; van de leerlingen van de openbare school ƒ122,50 en van het personeel van het Blindeninstituut ƒ660,65. Ook van de Balatum kan nog een belangrijk bedrag worden tegemoet gezien.
Een woord van bijzondere dank aan de eigenaars van de in ons vorige en in dit communiqué vermelde vrachtauto’s voor het beschikbaar stellen van deze voertuigen en van de daarbij ingedeelde chauffeurs. Huizen slaat een uitstekend figuur. Laten wij de zo zeer benodigde hulp blijven verlenen. Wol, kledingstukken, dekens, beddegoed en matrassen zijn nog steeds zeer welkom. Aanmelding aan het gemeentehuis, waarna afhaling van het beschikbaar gestelde volgt.
Kleinere berichten:
Een oproep van de U.V.V. en de Chr. Vrouwenbond om naaidozen voor geëvacueerden samen te stellen, een verslag van de tocht van een chauffeur van de Trio Tapijtfabriek die met een vrachtauto van de fabriek een zendinstallatie naar het
Briefkaart uit Rucphen, voor- en achterkant.
noodgebied bracht, het verzoek van de PTT aan alle geëvacueerden om hun nieuwe adres bekend te maken aan allen van wie zij post zouden kunnen verwachten, nagekomen giften bij de Amsterdamse en de Rotterdamse bank.
UIT DE HUIZER COURANT VAN
VRIJDAG 13 FEBRUARI 1953
REEDS ƒ107.211,63 GEOFFERD EN ER KOMT NOG MEER!
Het plaatselijk comité voor de hulpverlening aan watersnood- slachtoffers meldt de stand per Maandagmorgen (9 februari) 11 uur:
Nog steeds bestaat behoefte aan kledingstukken in het bijzonder aan damesondergoed, inbegrepen kousen, pyama’s en nachthemden, damesjaponnen, truien en vesten, damesmantels, herencostuums of pantalons, herenover-
jassen en heren pyama’s, terwijl voorts gebrek is aan onder- en bovenkleding voor jongens van 6 – 14 jaar.
Boven het bedrag van ƒ58.838,21 is thans nog ontvangen een bedrag van ƒ131,-, waaronder ƒ21,- aan presentiegeld van de leden van het burgerlijk armbestuur.
Bij het bijkantoor van de Rotterdamse Bank is nog ontvangen ƒ46,25, zodat in totaal door het bijkantoor werd ontvangen ƒ1346,25. Het bijkantoor van de Amsterdamse Bank ontving ƒ6065,-. We vermelden deze bedragen nogmaals, omdat in ons vorige communiqué de door de beide bijkantoren ontvangen bedragen verwisseld waren.
Ontvangen is derhalve ƒ59.015,46. Toegezegd is door de N.V. Balatum ƒ25.000,-, alsmede de opbrengst van de Zaterdagmiddagwerkactie ad 2 x ƒ6750,- = ƒ13.500,-, maakt in totaal ƒ38.500,-. Door het bestuur van het ziekenfonds is ƒ2000,- beschikbaar gesteld.
De opbrengst van de in de kerken gehouden collecten, waarvan gegevens bekend zijn geworden, is als volgt: Geref. Kerk ƒ1435,92; Rooms-Kath. Kerk fl 803,-; Ned. Protestantenbond ƒ350,-. In totaal is tot en met Zondagavond derhalve binnengekomen of nog te ontvangen voor doeleinden verband houdende met de watersnood ƒ102.104,38. Dit betekent ƒ8,14 per inwoner.
De toneelvereniging “Hoog-Huizen” zal op Zaterdag 21 Februari a.s. een reprise geven van een stuk “Van Ander Ras”, waarvan de baten geheel ten goede zullen komen van de slachtoffers van de watersnood. De N.V. Jos Schilver en Zn. Te Verviers (België) heeft de tapijtfabriek “Trio” alhier gevraagd haar onmiddellijk te laten weten op welke wijze zij rechtstreeks zou kunnen helpen. Dit schrijven, dat door de tapijtfabriek in onze handen is gesteld, zal worden beantwoord met een verzoek om wollen kledingstukken en knotten wol voor de brei-actie. Dezelfde fabriek ontving van een zakenrelatie in Kopenhagen het verzoek ƒ100,- namens haar te storten voor de hulpverlening.
De klaverjasclub “Trio” zal ƒ153,- ter beschikking van de slachtoffers brengen. Voorts heeft de ondernemingsraad van de tapijtfabriek “Trio” het plan ontworpen dat iedere werknemer gedurende 1953 iedere week 1 uur verdienste afstaat. De 350 werknemers van de fabriek staan met hun directeur als één man achter dit plan. Men zal trachten de Stichting van de arbeid voor dit plan van de ondernemingsraad te winnen.
Zaterdag jl. is een in Loosdrecht aangekomen gezin, dat ter plaatse niet meer aan de benodigde kledingstukken kon worden geholpen omdat Loosdrecht alle ingezamelde goederen reeds verzonden had, in Huizen aan kleding bij wijze van bijzondere maatregel geholpen. Omtrent een van overheidswege geregelde onderbrenging van evacué’s in Huizen is nog niets naders bekend geworden. Nagegaan zal worden of er aanleiding bestaat te geraken tot adoptie van een bepaalde gemeente in het noodgebied.
Wij zullen ons aansluiten bij de actie van de burgemeestersvrouwen in het Gooi voor verkrijging van knotten wol en breinaalden, opdat de vrouwen der geëvacueerden nuttig bezig gehouden zullen kunnen worden. Aflevering aan het gemeentehuis. Overzicht van de stand per Donderdagmiddag 5 uur. Boven het bedrag vermeld in ons communiqué van 9 Februari jl. van ƒ102.104,38 werd nog ontvangen of toegezegd een bedrag van ƒ5107,25. In totaal is derhalve in Huizen bijeengebracht de som van ƒ107.211,63, maakt per inwoner ƒ8,55.
In de kerken is in totaal ingezameld ƒ6130,53, welk bedrag in bovengenoemde som begrepen is, t.w. in de interkerkelijke samenkomst met inbegrip van een nagift van ƒ58,50, ƒ3007,50 in de Geref. Kerk ƒ1435,92; in de R.K. kerk ƒ803,-; in de Ned. Protestantenbond ƒ350,-; in de Chr. Geref. Gemeente ƒ182,11. Per inwoner betekent dit 49 cent. Per zitplaats in de respectievelijke kerkgebouwen (plm. 3000) betekent dit echter ƒ2,05.
In bovengenoemd totaalbedrag zijn ook begrepen de navolgende nog niet vermelde bijzondere giften, t.w. van de kalkzandsteenfabriek “Rijsbergen”: directie ƒ1000,- en personeel ƒ436,-; schildersbedrijf gebrs. Kooij ƒ500,-; de Vriendenclub ƒ60; toneelvereniging “Ontwaakt” ƒ146,25, terwijl een collecte op de propaganda-avond van de bescherming bevolking ƒ32,64 opbracht. In de in de Geref. Kerk gehouden collecte werd een gift van ƒ100 voor ons plaatselijk comité ontvangen.
De brei-actie is in volle gang. Van de fa. Cornelissen, Haardstedelaan, werd een partij knotten wol ontvangen. Vele vrouwen konden weer voorzien worden van materiaal voor het breien van kledingstukken voor de watersnoodslachtoffers. Nog steeds zijn dames die vesten, truien e.d. willen breien van harte welkom. Opgeven aan het gemeentehuis. Wol is beschikbaar.
Ook Huizen zal deelnemen aan de landelijke postzegelactie. Postzegels zijn verkrijgbaar in de lunchroom van de fa. Westland, hoek Kerkstraat-Ceintuurbaan, alwaar een aantal dames der vrouwenorganisaties zitting houdt voor de verkoop der zegels (van 9.30-12 en van 14-16 uur). De verkoop is reeds in volle gang. Tot nu toe werden reeds 3300 zegels verkocht.
Besprekingen over adoptie zijn reeds gevoerd ten kantore van de vereniging van Nederlandse gemeenten, waarmee overleg wordt gepleegd. Nagegaan zal worden of de mogelijkheid bestaat, dat het Gooi als streek een getroffen gemeente adopteert. Allereerst is echter nodig het verkrijgen van een overzicht van de toestand in het getroffen gebied, waaraan ten kantore van genoemde vereniging gewerkt wordt. De kinderwagenfabriek “Irene” heeft toegezegd in samenwerking met een assurantie mij. te willen zorgen voor 6 complete éénpersoonsbedden met toebeoren voor gezinnen wonende in een te adopteren gemeente.
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
Dinsdag 3 Maart a.s. zal in het gebouw van de Ned. Protestantenbond een concert worden gegeven door het Huizer dameskoor met medewerking van solisten en orkest. Toegangsprijs ƒ1,-. De baten komen ten goede aan het rampenfonds.
Een kleiner bericht betrof de verkoop ten bate van het Nationaal Rampenfonds van herdenkingslepeltjes. (WvN)
UIT DE HUIZER COURANT VAN VRIJDAG 6 MAART 1953
ƒ 118.063,92 GEOFFERD VOOR HET RAMPENFONDS
Overzicht van de stand per ultimo Febr. 1953: Boven het bedrag, vermeld in het communiqué van 12 Februari jl. ad fl 107.211,631, werden nog de navolgende bedragen ontvangen, nl.: Scheepswerf Kok ƒ230,-; Ned. Herv. Kerk nagiften ƒ348, fa. Slokker ƒ207,50; personeel fa. Slokker ƒ207,50; nagekomen collecte Keucheniusschool ƒ11,23; nagekomen collecte Rehobothschool ƒ10; zeven particulieren ƒ345; Boerenleenbank Huizen (door haarzelf beschikbaar gesteld) ƒ630; Afdeling Huizen van de bond voor ouden van dagen ƒ157,50; kinderen van de Eben-Haëzerschool ƒ100; leerlingen Ambachtschool ƒ43,60; van een buitenlandse door bemiddeling van een inwoonster ƒ40; opbrengst van toneelavond “Hooghuizen” incl. die van de loterij ƒ185; postduivenvereniging “De Luchtpost” ƒ25; opbrengst collectebussen bij winkeliers enz. ƒ153,43; opbrengst voetbalwedstrijd Huizen – De Geuzen ƒ274,33; N.V. Disco en personeel (overwerk) ƒ214,39; fa. Kooy, W. Kooylaan, en personeel ƒ190, maakt in totaal ƒ3352,28. Het gemeentepersoneel zal bijeenbrengen ongeveer ƒ1250,- , welk bedrag het gemeentebestuur zal verdubbelen.
De gemeenteraad stelde voorts ƒ5000,- beschikbaar voor hulp in het noodgebied. Wanneer wij deze bedragen mederekenen, is in totaal is vanuit Huizen beschikbaar gesteld ƒ118.063,91 of per inwoner ruim ƒ9,41. Bij een en ander is buiten beschouwing gelaten, dat zeer veel inwoners de eerste dag reeds gegireerd hebben rechtstreeks aan het rampenfonds. Aangenomen mag worden, dat zeker gemiddeld ƒ10,- per inwoner reeds is beschikbaar gesteld.
De inzameling in de kerken is nu gestegen tot ƒ6.478,53. Per zitplaats in de kerken betekent dit ongeveer ƒ2,16. Bij het nagaan van de intekenlijsten bleek nog, dat in het kindersanatorium onder personeel en patiënten is ingezameld niet minder dan ƒ385,-. Via de plaatselijke banken werd overgemaakt aan het rampenfonds ƒ18827,50, nl. via de Boerenleenbank ƒ11.296,05, via de Amsterdamse bank ƒ6.095,- en via de Rotterdamse bank ƒ1436,25.
De brei-actie is nog in volle gang. De gereedgekomen kledingstukken worden in groten getale ingeleverd. Wol werd nog ontvangen van “De Garenklos” en van de fa. Van Amstel. Aan de hier verblijvende vrouwelijke evacué’s werden knotten uitgereikt, opdat zij hun vrije tijd nuttig konden besteden. De postzegel-actie loopt uitstekend. De naaidozen-actie is vrijwel geëindigd. Meer dan 200 naaidozen werden door het comité ontvangen. Het comité houdt vanaf heden geen zitting meer ten raadhuize. Men kan zich vervoegen bij de comité-leden mevr. Grote, Hooghuizenweg 25 en mevr. Klomp, Voorbaan 16, alsmede bij mevr. Hamburg, Hooghuizenweg 21, alhier.
Dankbetuiging uit Werkendam
Van het gemeentebestuur van Werkendam werd een dankbetuiging ontvangen, als volgt luidende:
“Mede namens de door de watersnood getroffenen uit deze gemeente willen wij bij deze u en alle milde gevers uit uw gemeente hartelijk dank zeggen voor de zending klederen, dekens enz., die wij in zo ruime mate van u mochten ontvangen. Wij zijn ten zeerste getroffen door deze op zo spontane wijze getoonde naastenliefde en hebben zo goed mogelijk getracht te helpen daar waar de behoefte het grootst was. Wij vragen u beleefd de dank te aanvaarden van de inwoners onzer gemeente en deze dank ook aan de milde gevers te willen overbrengen en geven u gaarne de verzekering dat de door hen betoonde hulpvaardigheid nog in onze herinnering zal voortleven.”
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft medegedeeld, dat de in de Hoeksche Waard gelegen gemeenten, aan welke de 6 Gooise gemeenten en de aangrenzende 7 gemeenten in de Noordhollandse Vechtstreek bijstand, voor zoveel nodig en gewenst, kunnen verlenen, de navolgende zijn, t.w. Numansdorp, Zuid-Beijerland, Klaaswaal, Mijnsherenland en Maasdam. Vooral de beide eerste gemeenten werden zwaar getroffen. In Numansdorp zijn 56 doden te betreuren (evenveel als in Stavenisse).
Gooise burgemeesters bezochten de Hoeksche Waard
Op uitnodiging van de kring Hoeksche Waard der Vereniging van burgemeesters in Zuidholland heeft een commissie uit de burgemeesters kring ’t Gooi van de vereniging van burgemeesters in N.-Holland een bezoek gebracht aan de eerdergenoemde gemeenten. Van deze gelegenheid om het noodgebied te bezoeken werd gebruik gemaakt om onder leiding van de burgemeester van Oud-Beijerland ten raadhuize van de gemeente te vergaderen. De Gooise deputatie bestond uit de burgemeesters van Hilversum, voorzitter der commissie, van Huizen, secretaris der commissie, en voorts van Bussum, Naarden, Blaricum en Weesperkarspel. De 4 burgemeesters der 5 getroffen gemeenten verstrekten gegevens, verband houdende met de technische bijstand, die zij aan de Gooise en Vechtstreekgemeenten verzocht hadden, nl. in de vorm van beschikbaarstelling van technisch personeel.
Na beëindiging der besprekingen bracht de Gooise commissie een bezoek aan de 5 getroffen gemeenten. Ook werd in ogenschouw genomen het dijkherstel, waarmee inmiddels op verschillende punten een aanvang is gemaakt. De grote moeilijkheden, waarmede de besturen van de 5 getroffen gemeenten hebben te kampen, maakten grote indruk op de leden der Gooise commissie. Getracht zal worden zo spoedig mogelijk technisch personeel naar de rampgemeenten te zenden, opdat dit de getroffen gemeentebesturen en de gedupeerde bevolking zal kunnen bijstaan.
UIT DE HUIZER COURANT VAN
VRIJDAG 13 MAART 1953
HET GOOI EN DE VECHTSTREEK VERZOND
HAAR LIEFDE - Gaven voor de slachtoffers der overstroomde gebieden Numansdorp en Zuid-Beierland
Donderdagmorgen om half elf vertrokken naar het overstroomde gebied 9 vrachtwagens met goederen en 4 luxe auto’s met Burgemeester P. van Driel en verslaggevers. Ook onze courant was er bij vertegenwoordigd.
“Ik voelde me als een oude maagd, die niet begeerd was – en dan komt me ineens het Gooi en de Vechtstreek. Woorden schieten tekort om te vertolken wat ik op dat ogenblik voelde.” Dit zijn de woorden van burgemeester de Zeeuw van Numansdorp, uitgesproken in de eerste minuten na de aankomst van het konvooi vrachtauto’s uit het Gooi en de Vechtstreek. Dat de spullen uit deze auto’s te pas kwamen, was ook zonder dat de burgemeester dat had gezegd, wel duidelijk. Want Numansdorp en Zuid-Beijerland, de twee gemeenten aan het Hollands Diep, die door de Vechtstreek en het Gooi “geadopteerd” zijn, hebben het in de rampnacht zwaar te verduren gehad. Grote gedeelten van beide gemeenten zijn door het aanstormende water finaal van de kaart gevaagd, en, zegt burgemeester de Zeeuw, “de mensen bezitten niet veel meer dan wat ze van het Roode Kruis hebben gekregen.”
Bij voorbeeld de kruidenierswinkel van de familie ’t Jong in Numansdorp. Daar heeft het water ruim 1.80 meter hoog gestaan. De hele winkelvoorraad en wat er in het magazijn lag opgeslagen, is door de inwerking van het water tot waardeloze pulp geworden, en het meubilair is volkomen onbruikbaar – het valt uit elkaar wanneer men het stevig vastpakt. Meneer ’t Jong is al door twee stoelen gezakt. De timmerman heeft gezegd dat hij zijn bullen maar moet afschrijven, want ze zijn geen cent meer waard.
Wat de chauffeurs en hun meerijders in het konvooi dat onder leiding van burgemeester van Driel van Huizen en de heer Koops van de Hilversums gemeentelijke dienst voor sociale zaken uit Hilversum vertrokken was, in de beide gemeenten hebben gezien, laat zich niet licht onder woorden brengen. Het is een naamloos tafereel van ellende, dat zich niet laat vastzetten in makkelijk op te sommen begrippen. Het hele schouwspel valt uiteen in kleine details, die alle even verschrikkelijk zijn. De inwoners van Numansdorp (voor de overstroming 4500) hebben allen in de nacht moeten vluchten. Burgemeester de Zeeuw reed over de dijk, toen hij langs een groep vrouwen en kinderen kwam, die een meter diep in het water stonden. Mannen waren er ook bij. Toen de burgemeester zijn wagen stilzette om de kinderen naar veiliger plaatsen in het dorp te brengen, klommen de vrouwen op de motorkap en de mannen op de achterbumper van zijn auto. Het water rukte met ontstellende kracht aan de hele groep, en de burgemeester moest tenslotte te voet verder gaan, omdat zó toch niets te redden viel.
In Zuid-Beijerland staat een school onder aan de dijk. Van die school is niets meer over dan een holle ruimte. De huizen die boven aan de dijk staan, aan de kant van het Hollands Diep, zijn ook bijna allemaal uit hun voegen gerukt en onbewoonbaar gemaakt. Plukken stro liggen over de weg, die door de over de dijk spoelende golven half weggevreten is. Overal waar het water in de rampnacht voorbij stormde, liet het zijn brute merktekens achter. De vloeren in de school zijn omhoog geworpen en de banken liggen op en over elkaar. Kasten hangen open, en wandkaarten rotten weg. In een wasbakje in een klaslokaal ligt een poel vette klei, met er in een dode vis – een zeebaars, die niet meer weg kon komen toen het water begon te vallen.
Huizer hulp bij de Watersnoodramp
Even verderop heeft een kapitale boerderij tot de dakgoot in het water gestaan. Het dak wordt door houten balken geschraagd, want de muren – enorme blokken metselwerk – zijn weggespoeld. Het land is bedekt met een grijze laag zeeklei, en overal liggen bazalt-keien die door de zee zijn meegespoeld. Overal liggen stukken huisraad, waardeloos gemaakt door het zeewater. Midden in een akker ligt een sloep. Op de dijk van Zuid-Beijerland, tegen een in elkaar gezakt huis, staat een jongen voor een met zakken bedekt konijnenhok. “Een paar dagen geleden is er nog een gestorven”, zegt hij, terwijl hij met een bezorgd gebaar de zakken weer over het haastig in elkaar getimmerde hok laat vallen. Even verderop ligt een fiets te roesten, midden tussen grote plukken hooi.
Burgemeester Timmermans van Zuid-Beijerland – een gemeente van 2800 zielen – vertelt dat 43 woningen totaal verwoest zijn. 56 Huizen zijn zwaar beschadigd en vele daarvan niet meer te herstellen. De mensen die nog een huis hebben overgehouden, nemen hun buren op en het dorp begint weer te leven. Maar metershoge stapels afval vormen een bewijs voor zijn woorden als hij zegt, dat zijn mensen niet veel bruikbaars meer in hun woningen hebben.
Burgemeester de Zeeuw vertelt zijn ambtgenoot uit Huizen een van de details. “Met een hele ploeg mensen die naar me toe was gekomen, ben ik op een dak geklommen. We hebben er een gat in getrapt en zijn toen op een zolder gaan zitten. Het water schuurde onder ons, en de houten schuur stond verschrikkelijk te zwaaien. Later zijn we door een tussenmuur op een stenen schuur gekomen, waar het een beetje veiliger was.” En de burgemeestersvrouw vult aan: “Twee en een half uur hebben ze daar op die zolder gezeten voordat ze in veiligheid konden worden gebracht. Toen heb ik mijn man droge kleren aangetrokken en is hij weer op pad gegaan om mensen te redden.”
Toen de burgemeester eindelijk een ogenblik gelegenheid kreeg om aan zijn eigen huis te denken was het al te laat. De radio stond op zolder en de gemeente-papieren waren in veiligheid gebracht. Maar dat was alles. Het meubilair viel niet meer te redden en nu moet de burgemeester zijn gasten op een plankenvloer met kleed ontvangen, in een huiskamer die nog de sporen van het water draagt.
Op straat lopen huisvrouwen met hun armen vol kleding. Uit de voor Numansdorp bestemde auto’s – twee zijn er intussen doorgereden om in Zuid-Beijerland te gaan lossen – komen wiegen, kinderwagens, beddegoed en meubilair. De goederen worden binnengedragen in een gebouw dat een tabaksfabriek heeft gehuisvest, en waarin de lucht van verrotting overheersend is. Burgemeester van Driel heeft voor zijn collega van Numansdorp een eigen presentje meegebracht – een rol balatum die hij in een loterij had gewonnen en waarvan hij misschien nooit had gedacht dat ze zo bijzonder welkom zou zijn. De vloerbedekking in de huiskamer van burgemeester de Zeeuw is er in ieder geval.
“Ja, de Koningin is hier ook geweest, de tweede dag al. Ze kwam aan in de Rijkshaven, waar de veerponten naar de andere eilanden aanleggen. Ze was met een bootje van de Rijkspolitie gekomen en liep over de bielzen van het ondergestroomde tramspoor. Een dame met een auto stopte toen de Koningin vroeg of ze mee mocht rijden. ‘Ja, juffrouw, stap maar in’, werd tegen haar gezegd. Ik had nogal wat reservepolitie en een van mijn mensen hield de auto aan omdat er geen vreemden in de gemeente binnen mochten. Bijna had de man niets gemerkt, maar op het laatste ogenblik zal hij dat het zijn Koningin was, die daar met waterlaarzen aan in een klein auto zat.” Dat heeft burgemeester de Zeeuw moed gegeven. “En dan Prins Bernhard. Die kwam in zo’n geraamteding – een helicoptère. Er was een andere helicoptère van de Marine geweest, en die had nog op een vliegtuig geleken. Maar het ding waar de prins in kwam … – naar beneden, juist toen ik er niet was. ‘Nou, doe de burgemeester dan maar de groeten en zeg maar dat ik later nog even terugkom.’ Zie je, zulke dingen zijn toch wel prachtig …”
Burgemeester de Zeeuw vertelt verder. 120 Woningen vernield, 300 beschadigd. Driekwart van het vee is verdronken. Van de 4500 mensen in het dorp zijn er 56 verdronken, 47 lijken zijn geborgen. Tot nu toe zijn er bij het identificeren van de slachtoffers – die kilometers ver gevonden worden, tot bij Strijen toe – geen fouten gemaakt. Toch is het gebeurd dat twee mannen begonnen te vechten omdat zij beiden hetzelfde lijk als het stoffelijk overschot van hun moeder beschouwden …
Iedereen in Numansdorp en Zuid-Beijerland is straatarm geworden. Niemand heeft tijd gehad om iets te redden – een golf van ruim anderhalve meter hoog kwam door de gaten in de dijk langs het Hollands Diep aanrollen – en vrijwel al het meubilair is verloren gegaan, met uitzondering van wat op de bovenverdiepingen van de hoger gelegen huizen stond. Het vluchten was voor de mensen in de getroffen dorpen niet eenvoudig, want de wegen waren verstopt met vee. Amphibies van het leger hebben duizenden mensen van droge plek naar droge plek gebracht. Later kwamen zware kraanwagens, die de cadavers beoogden te bergen. Na enkele dagen waren die onhandelbaar geworden doordat de magen sterk waren gezwollen en soldaten hebben dikwijls hun wapens moeten gebruiken om een cadaver lek te schieten. Dan kon de lucht er uit en waren de cadavers makkelijker te vervoeren. Want een gezwollen koe neemt een grote ruimte in beslag …
In het enige droog gebleven café hebben in de eerste nachten 450 mensen bijeen gezeten in een kamer die niet veel groter was dan een gemiddelde bioscoopzaal in een Gooise gemeente. De kinderen werden onder de biljarttafel te slapen gelegd en de mannen hielden om beurten de wacht of zorgden voor de druipende mensen, die met de amphibies werden aangevoerd. Langs een weg liggen de ruïnes van een tiental boerderijen. “Hier is bijna niemand levend uitgekomen”, zegt burgemeester van Driel, die de omgeving hier kent. Geen halve kilometer verder zijn werklieden bezig een reeks gaten van
Bericht van het streekcomité
Bij het bezoek aan Numansdorp en Zuid-Beijerland is aan de Gooise commissie gebleken, dat in deze gemeenten, die geruime tijd van de buitenwereld afgesloten waren door de overstroming, nog aan allerlei artikelen op het gebied van kleding, dekking, schoeisel en huisraad dringende behoefte bestaat. In een op 7 Maart jl. te Huizen gehouden vergadering van vertegenwoordigers der plaatselijk hulpcomité’s in het Gooi en de Vechtstreek werd besloten deze artikelen zoveel mogelijk uit voorraad te verstrekken. Voorts werd overeengekomen, dat de navolgende niet-voorradige goederen door de comité’s in de er naast vermelde gemeenten zullen worden ingezameld, t.w.: teilen door Hilversum; emmers door Bussum; pannen en aardewerk door Huizen; fluit- en waterketels door Naarden; broodmessen e.d. door Laren; bad-, hand- en theedoeken door ’s Graveland, Ankeveen, Kortenhoef, Nederhorst den Berg. (Blaricum heeft reeds ingezameld en Weesp, Weesperkarspel en Muiden helpen ook Almkerk.)
Elk comité zal de inzameling van zijn artikelen zelf regelen.
Bovendien zullen alle plaatselijke comité’s trachten de beschikking te verkrijgen over de volgende bijzondere artikelen, t.w. gasstellen, karpetten, keukentafels en -stoelen, kolenfornuizen, lampen (electrische), manchester werkkleding, matten, naaimachines, overalls, petroleumlampen, petroleumstellen en wasketels, die men in het getroffen gebied dringend nodig heeft. Inwoners van het Gooi en de Vechtstreek, die artikelen als laatstgenoemd willen beschikbaar stellen voor de zwaar gedupeerde inwoners van Numansdorp en Zuid-Beijerland, worden verzocht daarvan vóór 14 Maart opgave te doen aan het voor onze gemeente geldende adres: gemeente-secretarie, afd. sociale zaken, tel. 541. Men wordt verzocht de goederen niet te bezorgen: het beschikbaar gestelde wordt zo spoedig mogelijk afgehaald.
Het zal niet nodig zijn dit beroep op de inwoners toe te lichten. Denkt u slechts in, dat u zelf inwoner van Numansdorp of Zuid-Beijerland (beide gemeenten zijn gelegen aan het Holland Diep) is en dat dagenlang in uw huis plm. 2 meter zeewater gestaan heeft ...
Het streekcomité.
samen drie kilometer te dichten. Door deze bressen heeft het water de mensen overvallen. Dicht aan de dijk staat een klein huisje, waarin twee oude mensen wonen. Zij hebben het er levend afgebracht. Hun enige koe wisten ze in veiligheid te brengen door het dier de dijk op te jagen.
Er zijn ook dames uit het Gooi meegekomen, vertegenwoordigsters van de vrouwenorganisaties, die de inzameling en het sorteren van de goederen voor hun rekening hebben genomen. Zij kijken rond, zoekend naar dingen die vrouwen doorgaans het eerst opvallen. “Het ziet er allemaal toch schoon uit”, zegt een van de dames. “Ja, mevrouw, dat is wel zo, maar achter de gordijnen huist een ellende”, antwoordt mevrouw de Zeeuw.
“Makkelijk was het niet”, zegt burgemeester de Zeeuw. “In grotere gemeenten kan een burgemeester beschikken over hoofden van dienst, die hun ambtenaren of werklieden ter beschikking kunnen stellen. Hier is dat niet zo. Hier moesten de burgemeesters alles zelf doen. Zij hebben wonderen van uithoudingsvermogen en organisatietalent verricht. Helemaal alleen hebben zij beslissingen moeten nemen, die leven of dood betekenden voor mensen en dieren.”
De negen auto’s vol noodzakelijke artikelen – dekens, huisraad, beddegoed, gebruiksartikelen – betekenden voor deze gemeente in de Hoekschewaard een Godsgeschenk. “We stonden er alleen voor, en ineens merken we dat vreemden, naasten, Nederlanders om ons denken. Het medeleven dat wij ondervinden is iets dat doet enken aan de saamhorigheid uit de oorlogsjaren. Wees ervan verzekerd, dat wij dankbaar zijn.” Zo zei burgemeester de Zeeuw het.
En zijn woorden werden aangevuld door de mensen uit Numansdorp en Beijerland, die o zo dankbaar stonden te kijken bij het uitladen van de vrachtwagens. Er wordt voor ze gezorgd. Langzaam, heel langzaam keert temidden van de stinkende ruïnes en de verstikkende kleilaag het leven weer terug. Het is alsof men uitziet over een slagveld, waarop nabestaanden tussen de ruïnes zoeken naar een levensteken van hun verwanten. De mensen van de Hoekschewaard hebben zich opnieuw vastgebeten in hun geboortegrond. Elke aanmoediging kunnen zij gebruiken – want er is veel, ontzettend veel moed voor nodig om na zo’n slag opnieuw te beginnen.
Envelopje met boodschap uit Numansdorp.
Werkgroep Huizer Dialect
Nou nog en paar woordjies Nederlangs-Huizers:
Gannef Vervéëlende jooën
Garderobe Kapstok
Geblazen Ëblaezen
Gebogen Ëbeugen
Gebonden Ëbeunden
Geboomte Gebooëmte
Geboorteplaats Gebeurte-plaes of -plak
Gebroken Kapot, an barrels
Gebukt Gëbókt
Gedwongen Ëdwungen
Geel koper (messing) Géël keuper
Gefluister Gesmoes
Geheimzinnig Beheims
Geheugen Harses
Geheugenverlies Aderverkalking
Gekheid Rarighaid
Geslachtsgemeenschap Koeremassen
Genoemd Ëneumd
Gepikeerd An de kurf ësteuten
Geraden Ëraejen
Gering Wainig
Geworden Ëwurren
Gloeilamp Peertje
Goeierd Sulletje
Graanzolder Méëlzolder
Grasgroen Grasgrøn
Groezelig Smoezelig
Gulzig Ropperig
Juillie maggen hieróp reageren uiteraard. Ik bin benijwd of jelui ’t woord Gannef ók kennen. Mijn moeder zai dat vroger welderies teugen ons.
Ómslot nog een gedichie beginent mót de G.
’t Kan haast nijt aarst of ’t heet Geschiedenis.
Geschiedenis
Wéël weet nog wat dat is
’t Gaet vróm, een héële poës
Want vroger was t’r wel wat loës
Meschien mótten we ’t mar vergeten
We hoven toch nijt alles van vroger te weten
Mar meschien mótten we dee kennis toch mar vergaren
En vur ’t naegeslacht bewaren
Ze kannen dan d’r kennis d’r mie verrijken
Deur naer ’t verleejen te kijken
Ze hemmen haast alles al uitëveunden, van wiel tot pan
Want vroger, too kónnen ze d’r wat van
We denken nou alles al te weten
Mar we binnen vergeten
Dat onze vurouwers ’t meeste werk hemmen ëdaen
En dat wij nou de vruchten daervan plukken gaen
En daer is niks mie mis
Want ze binnen allemól geschiedenis Alléënig de HKH is gien geschiedenis En dat komt ómdat dee d’r nog is.
Klaas van IJs van Jaap en Jannemeut van IJzuk.
Van geschiedenis naer de tookómst
Juillie zallen wel denken wat is dat nou weer. Regeren is vuruitzien wurd d’r altoës ëzait, dus docht ’t bestuur van de HKH óm alvast kiekies te gaen verzamelen óm nijwe Kursaauwud kaerten d’r van te laeten maken.
Ónze vraag is dus an alle lezers van de Ratel óm ’s een mooie foto in te sturen dee gebruikt zou kannen wurren as kerstkaert. Liefst mót iets uit ’t darp d’r op. D’r mag sneeuw op te zien wezen, mar dat hooft nijt persé. Dus beste minsen, ik zou zeggen, haal dee ouwe schoeënendoës ’s uit de kast of van zolder, stof ’m eerst of want aarst wur je zellëf zo vies, en kijk dan of t’r nog wat moois in zit.
Je maggen ’m op de mail sturen of mijn bellen as dat meuilijk wurd. Ik kom ’m dan wel effies léënen as je dum nijt kwijt wullen. Je maggen ’m sturen naer Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of bellen: 06-51550097
Móchten jelui nog are spulletjes hemmen waar je vanof wullen, denk dan an de Historische Kring Huizen.
Bij vurbaat dank. Mót de compelementen van Klaas.
In de loop der eeuwen werden de woonomstandigheden steeds beter. Een oude burcht als het Muiderslot had niet eens glas in de muuropeningen en men leefde op de ruwe vloer die sterk afhankelijk was van de plaats waar het verblijf stond. In Huizen stond het dorp op de hogere zandgrond dus kon men makkelijk een houten vloer op de zandbodem leggen die dan nauwelijks verrotte en behaaglijker aanvoelde. In plaatsen waar de bodem aanzienlijker vochtiger was leefde men aanvankelijk op een zand- of leembodem en als de financiële middelen het toelieten werden er plavuizen opgelegd.
Degenen die het zich konden veroorloven schaften zich extra vloerbedekking aan die aangenamer aan de voeten voelde. Bovendien kon men met deze vloerbedekking ook de bodem mooier maken. Aanvankelijk bestond deze vloerbedekking uit geknoopte wollen tapijten uit het Midden Oosten, later ook uit inheemse materialen zoals bv. kleden van koeharen. Reeds in de middeleeuwen maakte men in gebieden waar biezen groeiden hiervan matten en kleden. Deze waren aanzienlijk goedkoper en werden daarmee ook bereikbaar voor de minder draagkrachtigen.
In Engeland, waar de industriële revolutie eerder op gang kwam, probeerde men reeds in de 18e eeuw een industrieel product te ontwikkelen dat ook qua uiterlijk de wollen tapijten nabootste maar ook heel andere motieven mogelijk maakte en daarmee het interieur verfraaide. Een onderlaag zoals bv. canvas werd geïmpregneerd met lijnolie met daarover een laag van met lijnolie gebonden kleurstoffen, die men een mooi motief kon geven en die relatief zeer slijtvast was.
In het streven het product steeds goedkoper te maken bedacht men ook een onderlaag van een sterke papiersoort die men kon impregneren tegen inwerking van vocht en die men met verf met lijnolie kon bedrukken om zo een voordelige en toch mooie vloerbedekking te maken.
Er ontstond contact tussen de Engelse ontwikkelaar van dit type product en een fabrikant van verpakkingspapier in Genval in België, de heer August Lannoy, die deze vloerbedekking geschikt maakte voor industriële productie. In 1920 startte de productie van deze vloerbedekking in de papierfabriek in Genval.
De Balatum
Balatum het begin
In Genval, in de buurt van Brussel, werd in 1923 een speciale papierfabriek gebouwd die het wolvilt-papier maakte en dat kon impregneren met bitumen, met de een rode verfcoating aan de onderzijde zodat de lagen op de rollen niet aan elkaar kleefden.
Men noemde dat product: Balatum, met een (mogelijk commerciële) verwijzing naar Balata, de Indiaanse benaming voor rubber. Het woord rubber had toen een magische betekenis omdat het een nieuw materiaal was.
Het product werd zeer snel een groot succes, zo groot zelfs dat ook partijen in het buitenland geïnteresseerd waren.
Eerste ontwikkelingen
Door de heer Nolte werd in 1926 een handelsonderneming gestart die het product ‘Balatum’ in Nederland op de markt bracht. Dat ging kennelijk zo goed dat in 1929 door de Belgische moederonderneming een licentie werd afgegeven om Balatum ook in Nederland te gaan produceren. Op 29 september 1929 werd een klein vloerzeilfabriekje in Huizen overgenomen, zodat de technische kennis reeds aanwezig was. Men importeerde het met bitumen geïmpregneerde wolvilt papier uit België.
Het bedrukken van dit basismateriaal gebeurde aanvankelijk met de hand waardoor de productie zeer beperkt was. Door in Nederland te fabriceren kon men de dessins makkelijk aan de smaak in Nederland aanpassen en het werd een groot succes.
In 1933 werd een rotatiedrukmachine geïnstalleerd waardoor de productie zeer sterk kon groeien.
Vaak ziet men dat als licentiehouders de verkoop sterk weten uit te breiden het moederbedrijf moeite heeft de noodzakelijke basisproducten te leveren, dat was ook hier het geval.
In 1936 werd een langzeef-papiermachine aangeschaft zodat ook het basisproduct in Huizen gemaakt kon worden. Bij een langzeef-papiermachine behoort natuurlijk ook de uitrusting om van de grondstoffen
De Balatum
de vloeibare vezelbrij te maken die dan op de langzeef (een soort geperforeerde lopende band) een deel van het water eruit laat zakken waardoor reeds een samenhangend papiervel ontstaat, deze moet dan verder worden gedroogd d.m.v. verwarmde transportrollen. Het met warmte drogen van de papierlaag vroeg om grote hoeveelheden energie.
De behoefte aan warmte en elektrische energie voor de aandrijvingen van de diverse machines werd sinds 1939 gedekt door een eigen energiecentrale. Dat gebouw (de Krachtcentrale) bestaat nog steeds maar heeft inmiddels een heel andere functie.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het werken voor de fabriek steeds moeilijker door het gebrek aan levering van grondstoffen en energie. Maar ook deze periode heeft het bedrijf overleefd.
Na de oorlog werd de productie van Balatum weer opgepakt en uitgebreid. Er werd in Nederland zeer voortvarend gebouwd en er werden grote oppervlakten Balatum zeil gebruikt.
Aangezien het voor een bedrijf zeer risicovol is om slechts één product te produceren werd naarstig gezocht naar aanvullende producten.
Een van de nieuwe producten die werd ontwikkeld was
‘Balastore’, een zonwering uit zig-zag/harmonica gevouwen papier met onder en boven een beukenhouten latje en een paar katoenen draden om de zonwering te laten zakken of op te halen.
De wat ouderen onder ons herinneren zich nog wel de grote bossen afgekeurde latjes, krom en/of gescheurd die men op de schouder op de fiets naar huis transporteerde en die voor veel doe het zelf klusjes werd gebruikt. Balastore werd echter reeds betrekkelijk snel gepasseerd door de rolgordijntjes die op de markt kwamen.
Een ander product dat werd ontwikkeld was ‘Balacuire’, een op kunstleer lijkende papiersoort dat als boekbindersmateriaal zeer populair werd en nog altijd is. Zelfs een complete kunstleerfabriek werd ingericht.
Met de kennis die Balatum had in het maken en bedrukken van lange banen speciaal papier kwam ook de productie van behangpapier op gang, o.a. door de overname van Goudsmit Hof.
Aangezien papier maken en met lijnolieverf bedrukken een relatief energievretend proces is en de noodzakelijke droogtijd een beperking is voor wat betreft de productiesnelheid werd naarstig naar alternatieven gezocht. Als alternatief vond men het zogenaamde ‘vinyl’, een kunststof die makkelijk te verwerken en te bedrukken is. Vinyl werd als korrels aangevoerd, verwarmd en dan als pasta op grote verwarmde rollen geperst en zo tot een lange strook omgezet. Door dat proces kon met veel grotere snelheden worden geproduceerd. Ook kon dit vinyl op een papierbaan worden geperst en dat werd het zeer bekende vinylbehang.
In de jaren zeventig werd naarstig geëxperimenteerd met zogenaamd watervast vinylbehang dat in de bouw van huizen werd toegepast in plaats van het betegelen van natte ruimtes inclusief badkamerwanden.
Met het verwerken van vinyl in combinatie met papier stond ook de weg open naar andere soorten producten in andere branches bijvoorbeeld in caravan wandbekleding.
Op dit moment bestaat de productiecapaciteit uitsluitend nog uit een zeer snelle machine die meer aflevert dan vroeger.
Foto’s: Oud Huizen in beeld - Drukkerij J. Bout & Zn.
Bronnen:
Het boek ‘Balatum 1926 – 2020’ van Heim Hagedoorn
Peperhuis jaarboek 2013. Vloerbedekking van Burger interieurs
Balatum N.V. De papiermolens in de provincie Holland
Valentijnstaart voor de HKH-vrijwilligers
De Valentijnstaart van D66 is dit jaar op 13 februari uitgereikt aan de Historische Kring Huizen. Ieder jaar geeft D66 Huizen rond Valentijnsdag een taart aan een groep vrijwilligers om hen eens extra in het zonnetje te zetten.
“De Historische Kring is een belangrijke organisatie om het cultuurhistorisch erfgoed van Huizen te documenteren en uit te dragen”, aldus D66.
Tijdens de uitreiking van de taart door wethouder Karin van Werven en D66-raadslid Fatima Fitskie ontspon zich een prettig gesprek over de ruimte waar de HKH mee woekert. Het zou fijn zijn als de HKH over een plek zou beschikken waar we
geïnteresseerden toegang kunnen geven tot de archieven en de De aanwezige vrijwilligers namen de taart grote klederdrachtcollectie ten toon kunnen stellen. smakelijk in ontvangst.
Vrijwilligers gezocht!
Onze vereniging is dankzij onze vrijwilligers zeer actief. Sommigen van hen doen onderzoek en publiceren artikelen in de Ratel, anderen ondersteunen de redactie. Daarnaast zijn er vrijwilligers, die het archief onderhouden en voor aanvragers en onderzoekers toegankelijk maken. Ten slotte zijn er vrijwilligers, die activiteiten organiseren zoals fiets-/wandeltochten en lezingen. En hier zijn we ontzettend blij mee. Het is een kleine en fijne club mensen, die hart voor ons historisch erfgoed hebben. Net zoals u, beste leden. Zonder uw trouwe steun als lid van de vereniging zouden we al deze mooie activiteiten niet kunnen organiseren.
Wellicht heeft u interesse om ook actief te worden als vrijwilliger? Om u een idee te geven voor welke activiteiten we nog ondersteuning zoeken zet ik hierbij een aantal voorbeelden op een rij:
• Nationale herdenking 4 mei: Ieder jaar proberen we in Huizen een bijdrage te leveren om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden. Wellicht heeft u belangstelling om zich in dit onderwerp te verdiepen en uw inzichten te delen bijvoorbeeld door middel van een artikel in de Ratel of een lezing, wandeling, enz.
• Historische fiets-/wandeltochten: Ieder jaar organiseren wij fiets- en wandelroutes onder leiding van Jan Rebel. Hij neemt de deelnemers mee langs historische bezienswaardigheden en weet hier veel over te vertellen. Deze zeer goed bezochte activiteiten willen we graag uitbreiden. Wellicht heeft u zin om een wandel- of fietstocht uit te werken en te organiseren? Denk aan een rondleiding langs het landgoed en natuurgebied Oud Naarden, landgoed Oud Bussem, Melkerij Hofstede Oud Bussem, Oude Begraafplaats van Huizen, enz.
• Monumentendag in september: Op 9 en 10 september is het weer zo ver. Dan openen duizenden monumenten in het hele land gratis hun deuren voor publiek. En er worden ook ontelbaar veel activiteiten georganiseerd. Hoe fantastisch zou het zijn als ook onze vereniging een rondleiding, fietsroute of wandeltocht m.b.t. monumenten in Huizen zou organiseren.
• Maand van de geschiedenis in oktober: U kent het vast wel, het grootste geschiedenis-evenement van Nederland. Onder het motto ‘Ontdek gisteren, begrijp vandaag’ brengen talloze culturele instellingen geschiedenis voor het voetlicht. Ook bibliotheken en historische archieven doen mee. We zouden het fantastisch vinden als er een of meerdere vrijwilligers van de Historische Kring Huizen ook een kleine activiteit tijdens de Maand van de geschiedenis organiseert. Het thema voor dit jaar is ‘Eureka!’.
Voelt u zich aangesproken door een van de hierboven genoemde onderwerpen dan heeft de Historische Kring Huizen een rijk gevuld archief dat u kunt raadplegen voor uw onderzoek en/of activiteit. Onze vrijwilligers van het archief-team maken u graag wegwijs. Loop gewoon binnen op een maandagochtend of mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .
Na twee jaar waar in onze activiteiten sterk beïnvloed werden door de coronamaatregelen kunnen we met een positieve blik terugkijken op het jaar 2022.
Bestuur
Het bestuur was als volgt samengesteld:
Ewoud Doyer (voorzitter), Rienko Verboon (penningmeester), Pernelle Kriek-Kruijmer (secretaris, waarnemend van 1 januari t/m 17 maart) Klaas Schipper (algemeen lid). De aftredende secretaris Rob de Slegte blijft actief als Ratel-redactielid binnen de HKH.
Het bestuur is 12 keer bij elkaar gekomen. Ook zijn er verschillende bijeenkomsten geweest m.b.t. het opstellen van het Beleidsplan HKH. Voor dit traject heeft Katharina Grosser het bestuur begeleid en ondersteund.
Ewoud heeft aangegeven dat hij het voorzitterschap wil overdragen. Binnen het bestuur waren hier geen kandidaten voor en Katharina Grosser heeft aangegeven dat zij tijdelijk zal waarnemen als voorzitter totdat er een opvolger voor Ewoud is gevonden. Het bestuur heeft hiermee ingestemd.
Aantal leden
Per 31 december 2022 had de Historische Kring Huizen totaal 433 leden. De leden bestaan uit 334 betalende leden en 99 familieleden. Gedurende 2022 zijn er 26 lidmaatschappen beëindigd, maar hebben we ook 31 nieuwe leden mogen verwelkomen. Van de adressen zijn er 47 buiten Huizen (14%).
Activiteiten
Maart
vergadering in ’t Visnet. Elders in deze Ratel vindt u de notulen van deze ALV. Na de pauze werd de avond voortgezet met een presentatie over Klimaat, zeespiegel en landschap verandering; toen, nu en morgen in Nederland. De spreker hier was Wout Goetzee, voormalig bestuurslid en actief lid van Geologisch Museum Hofland.
18 | De Ratel - maart 2023
Op 17 maart 2022 hadden we onze Algemene Leden-
April
In de maand april hebben we, onder leiding van Klaas Schipper, op verschillende dagen OpenHuis gehouden in het Oude Postkantoor. Er was een stukje Huizer historie te zien en ook waren er verschillende uitgaven te koop.
Mei
De geplande ledenavond met Leo Vis kon helaas wegens ziekte niet doorgaan. We hopen deze op donderdag 11 mei 2023 alsnog te kunnen laten doorgaan.
Op vrijdag 13 mei 2022 stond de wandeling onder leiding van de heer Jan Loggen, medewerker van SAS, over Landgoed Oud-Bussem gepland. Landgoed ‘Oud-Bussem’, met een bewogen geschiedenis, is gesticht in 1628 door de Amsterdamse koopman Thymen Hinlopen.
In 1825 kocht Abraham Bredius (eigenaar van de kruitfabriek in Muiden) het landgoed. Onder Bredius zijn veel landschappelijke beplantingen aangebracht. De oude Beukenlanen in het Bikbergerbos, Oud-Bussem en de Beek dateren bijvoorbeeld uit die periode. Aan de wandeling hebben zo’n 10 personen meegedaan.
Juni
Op donderdag 16 juni 2022 hadden we een heel mooie en drukbezochte avond met 70 jaar Molukkers in Huizen in de Nieuwe Kerk. De avond werd geleid door de heer Max Wattimena.
De avond werd begonnen met het blazen op de Tahuri: het traditionele muziekinstrument vanuit Maluku. Max Wattimena vertelde aan de hand van een presentatie over het verleden, de komst naar Nederland en de tijd in Nederland. De boeiende presentatie werd afgewisseld met zang door het Molukse koor en een Molukse klederdrachtshow.
De avond werd afgesloten met een theaterstuk ‘Afscheid van kamp Almere’, uit Theaterroute Huizen 2020.
Bestuurlijk jaarverslag 2022
Op zaterdag 18 juni 2022 werd een historische fietstocht georganiseerd onder leiding van Jan Rebel. De fietstocht ging op zoek naar sporen uit het verleden in de directe omgeving van Huizen. Aan de fietstocht hebben zo’n 10 personen meegedaan.
Juli
Op zaterdag 2 juli 2022 was het Oldtimers Festival bij het terrein rondom De Krachtcentrale in Huizen. De HKH was hier ook aanwezig en stond met een gevulde kraam op de hoek van de Havenstraat/Botterstraat met o.a. verschillende foto’s van de Gooische stoomtram en een hondenkar. Kinderen konden een stukje rijden op een ponykar.
De kraam was verder voorzien nieuwe spandoeken in de vorm van enige grote foto’s.
Hofstede Oud-Bussem
Op vrijdag 16 en 30 september, 7 oktober en 4 november 2022 is een presentatie en rondleiding gehouden op de Hofstede Oud-Bussem. De belangstelling hiervoor was groot waardoor er ook mensen op de reservelijst staan voor 2023.
De Hofstede Oud-Bussem kent een markante geschiedenis. Oorspronkelijk gebouwd als modelboerderij is het nu al jaren eigendom van de Strengholt Group die het pand zeer fraai heeft gerenoveerd. De presentatie en rondleiding werd gehouden door de Strengholt Group. Totaal hebben er 66 personen deze presentatie en rondleiding bezocht.
November
Op donderdag 24 november 2022 was er een ledenavond in het gebouw van de Muziekvereniging Prinses Irene. De avond ging o.a. over de historie van Muziekvereniging Prinses Irene en ook werd er een uitvoering gehouden door het Clarinet Choir. Na de pauze werd een gedicht voorgedragen door Klaas Schipper.
September
Op 10 september 2022 was het Open Monumentendag.
Op deze dag ware er verschillende activiteiten waaraan deelgenomen kon worden. Er was een fietstocht ‘Kerkenroute’ langs vijf kerken in Huizen en in de middag werd een rondleiding georganiseerd over de Oude Begraafplaats Huizen aan het Prins Bernhardplein.
Op donderdag 22 september 2022 was er een ledenavond in het gebouw van de Muziekvereniging Prinses Irene. De avond werd begonnen met een lezing over een SD invalreeks in oktober 1943 en na de pauze was er een voordracht in het Huizer dialect.
Bezoek
De HKH is verschillende keren aanwezig en op bezoek geweest bij verschillende activiteiten:
Vrijdag 15 april 2022: Opening van Gasterij ’t Nennetje, Woensbergweg 5 te Huizen.
Zaterdag 2 april 2022: Heropening van het Huizer Museum, Achterbaan 82 te Huizen. Bij de opening waren ook een aantal Oekraïense kunstenaars aanwezig
Donderdag 14 juli 2022: Bezoek verzorgingstehuis De Bolder te Huizen ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan.
Vrijdag 18 november 2022: In het kader van ‘Gezellige Tradities’ was de HKH op bezoek bij de PCBS Beatrixschool in Huizen.
Klederdrachtgroep Huizen
De Klederdrachtgroep Huizen heeft aan verschillende optredens meegewerkt. Bijvoorbeeld de Botterdagen in Huizen, Eibertjesdag in Nunspeet, Spakenburgse dagen in Spakenburg en de Westfriese Folkloremarkt in Schagen.
Ook waren zij op zaterdag 17 september 2022 aanwezig bij de boekpresentatie van de wereldberoemde fotograaf Jimmy Nelson ‘Between the Sea and the Sky’ op het Museumplein in Amsterdam. Op zaterdagmiddag 10 december 2022 waren zij aanwezig bij het Huizer Museum voor de signeersessie met Jimmy Nelson.
Ratel
Het ledenblad ‘Ratel’ kwam in 2022 vier keer uit. Door het jaar heen zijn er weer verschillende HKH-boeken verkocht. De Ratel is nu ook te koop bij Boekhandel de Echo te Huizen. In het Nieuwsblad voor Huizen komt maandelijks een column van de HKH. De Ratel redactie bestaat uit Frits Egmond, Wendy van Noppen en Rob de Slegte.
Archief
Elke week is een trouwe groep vrijwilligers bezig met het bijwerken en digitaliseren van het archief. Ook behandelen en beantwoorden de archiefvrijwilligers de verschillende vragen van historische aard van zowel leden als niet leden.
Schenkingen
Elk jaar ontvangt de HKH diverse schenkingen. Een overzicht van de schenkingen vindt u in de uitgekomen Ratels.
In de media
In 2022 is begonnen met het maken van een nieuwe website voor de HKH. Deze hopen we in 2023 live mee te gaan. Daarnaast is de HKH te vinden via Facebook en Instagram.
Financiën
Het financieel jaarverslag 2022 en de begroting 2023 wordt u op verzoek toegezonden en enkele exemplaren zijn tijdens de vergadering beschikbaar.
Huisvesting
De huisvesting van de HKH is al jaren een onzekere factor en zorg. Met het nieuwe HKH-beleidsplan hopen we hier verandering in te brengen.
Overkoepelende activiteiten
Agenda ledenavond
Historische Kring Huizen
Datum: 23 maart 2023
Locatie: Muziekvereniging Prinses Irene te Huizen
Tijd: 19.30 – 22.00 uur
19.30 uur Inloop
20.00 – 20.05 uur Opening
20.05 – 20.30 uur Bestuurszaken
20.30 – 21.30 uur Beleidsplan
21.30 – 22.00 uur Huizer dialect optreden Bestuurszaken:
• Notulen ALV 2022
• Financieel Jaarverslag 2022
• Verslag kascontrole commissie en decharge bestuur
• Kascommissie 2023 benoemen
• Goedkeuren begroting 2023
• Decharge verlenen aan de voorzitter
• Benoemen interim voorzitter Katharina Grosser
Beleidsplan:
• Interactieve sessie
• Presentatie beleidsplan
• Pauze
• Feedback & discussie
De HKH is aangesloten bij de overkoepelende organisatie Tussen Vecht en Eem (TVE), een platform van historische kringen in de regio. Ook neemt de HKH deel aan verschillende bijeenkomsten van diverse historische kringen in de omgeving, wanneer dit mogelijk is.
Beleidsplan
Historische Kring Huizen Huizer Museum
Primaire doelstelling Onderzoek doen Tentoonstellingen maken
Primaire doelgroep Gewone Huizer, amateur historici Museumbezoeker
Primair werkgebied Immaterieel- en materieel erfgoed, genealogie Materieel erfgoed
Regio Focus Huizen Verschuiving van Huizen naar Gooi en Vechtstreek
Periode Ook alles voor 1850 Vanaf 1850
Archief Nadruk op teksten en beeld Nadruk op kunst en voorwerpen
Huisvesting 100% subsidie 100% subsidie
% eigen inkomsten 100% 65% subsidie
Statutaire status Vereniging Stichting
laagst presteert. Overigens is dat het geval zowel wat het absolute aantal leden betreft als ook wanneer je het aantal leden t.o.v. het aantal inwoners meet (zie grafiek).
Succesvolle historische kringen hebben een eigen ruimte
Bovenstaande vergelijking maakte het mogelijk om te onderzoeken waarom sommige historische kringen het opvallend goed doen wat het aantal leden betreft en wat we van hen kunnen leren. Om die reden hebben we een diepte interview afgenomen met een bestuurslid van de Historische Kring Laren. Tevens hebben we de historische kringen met het grootste aantal leden wat beter bestudeerd. Op grote lijnen kun je stellen dat historische kringen met meer dan 800 leden drie kenmerken gemeen hebben:
• Beleidsplan is aanwezig.
• Veel en diverse activiteiten (publicatie, lezingen, fietstochten etc.).
• Zichtbaar door middel van publiciteit.
• Eigen ruimte voor archief, onderzoek en ontmoetingen.
De HKH voldoet aan een aantal van deze succesfactoren. We hebben een concept beleidsplan met een heldere koers voor de komende jaren. Tevens is de vereniging met een klein aantal structureel betrokken vrijwilligers zeer actief. Jaarlijks hebben we circa 1.500 contactmomenten met publiek (deelnemers lezingen, fietstochten, archief aanvragen, website bezoekers, Facebook en Instagram contacten etc.). Waar het vooral aan schort is publiciteit en een eigen ruimte.
Samenvattend hebben we de volgende centrale uitdaging voor de komende jaren geformuleerd:
Hoe kan de HKH de rijke geschiedenis van Huizen toegankelijker maken voor een zeer geïnteresseerde gemeenschap terwijl de organisatie kampt met een enorm gebrek aan ruimte en vrijwilligers?
Meer focus: onze missie, visie en doelstelling
• Missie (waar we voor gaan): De HKH is de schatkamer van de geschiedenis van Huizen. We laten Huizers genieten van de rijke geschiedenis van Huizen. Dat doen we door erfgoed van Huizers voor huidige en toekomstige generaties te behouden en toegankelijk te maken. Vooral met betrekking tot het dagelijks leven in Huizen door de eeuwen heen.
• Visie (waar we voor staan): Huizer historisch erfgoed is het waard om te behouden omdat het huidige en toekomstige generaties een beeld geeft van het verleden. Het draagt bij aan de verbinding binnen onze gemeenschap.
• Doelstelling: Wij doen onderzoek naar historische bronnen, behouden deze voor toekomstige generaties en inspireren met het rijke en unieke verleden van Huizen.
Stap voor stap te werk gaan
Uiteraard gaan we alle activiteiten van de HKH zoals gebruikelijk voortzetten en proberen we tegelijkertijd de randvoorwaarden voor een goed functionerende vereniging te verbeteren. En dat doen we als volgt:
• Eigen ruimte: Om te kunnen groeien is het noodzakelijk om over een eigen ruimte te beschikken voor onderzoek, archief en een beperkte publieksfunctie. Na ruim 27 jaar ‘onderhuurder’ te zijn van het Huizer Museum komen wij tot de conclusie dat het Schoutenhuis te klein is en er eigenlijk geen plek voor de HKH is.
• Inhoudelijke samenwerking met het museum versterken: De HKH en het museum kunnen inhoudelijk nog veel beter met elkaar samenwerken. Zo is er bijvoorbeeld geen structureel inhoudelijk overleg om elkaar te versterken. Als de HKH tijdig op de hoogte is van het tentoonstellingsprogramma voor het komende jaar dan kunnen we gericht vrijwilligers werven voor bijvoorbeeld onderzoek, publicaties, fietstochten etc. Uiteindelijk kunnen we elkaar op die manier versterken, ieder op zijn vakgebied.
• Bestuur vernieuwen en vrijwilligers werven: Daarnaast gaan we het bestuur van de HKH vernieuwen en vrijwilligers werven. Anders dan voorheen heeft ieder bestuurslid een vastomlijnde portefeuille met een duidelijke taakverdeling: voorzitter, secretaris, penningmeester, bestuurslid activiteiten, bestuurslid communicatie (vacature) en bestuurslid archief & onderzoek (vacature). Zodra we iemand gevonden hebben voor de communicatie kunnen we plannen maken voor meer publiciteit rondom Huizer historisch erfgoed. En wanneer we iemand gevonden hebben voor archief & onderzoek kunnen we eraan werken om ons archief toegankelijker te maken en uit te breiden.
Beleidsplan
Wij zijn benieuwd naar uw mening en inbreng
Wilt u meer weten over het plan dan bent u van harte welkom om het hele plan met gedetailleerde informatie en toelichting over de gemaakte keuzes te lezen. Vraag een kopie aan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .
Op 23 maart tijdens de jaarlijkse ledenvergadering wordt het beleidsplan gepresenteerd en gaat u hierover stemmen. Pas daarna is het nieuwe beleid definitief.
Betrokken raken als vrijwilliger?
Heeft dit artikel wellicht uw interesse gewekt om actief betrokken te raken bij de HKH en vrijwilliger te worden (of weet u kandidaten); dan bent u van harte welkom. We zoeken voor de volgende werkzaamheden nog vrijwilligers:
• Bestuursvoorzitter
• Bestuurslid archief & onderzoek
• Bestuurslid communicatie
• Onderzoekers
• Digitalisering archief
• Gastheer-/vrouw tijdens ledenavonden
• Redactieleden
Mocht u hierover meer willen weten neem gerust contact op met ondergetekende via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .
Katharina Grosser
De eerste “moderne” akten van de burgerlijke stand in Huizen
Martin Geers
e eerste “moderne” akten van de burgerlijke stand in Huizen
Vóór de Napoleontische wetgeving werden doop-, trouw- en begraaf-aantekeningen in de boeken van de kerk gedaan, van eenieder in de kerk van haar of zijn overtuiging. Vanaf 1810/1811 werd, omdat de Lage Landen onderdeel werden van het Franse Keizerrijk, de Franse wetgeving in ons land ingevoerd en werd dit een overheidstaak. Er kwam in elke gemeente een openbare instantie die aantekening hield van geboorten, huwelijken en overlijdens, de burgerlijke stand, en tot op de dag van vandaag bestaat die nog immer.
De eerste geboorte-akte in Huizen onder het “nieuwe regime” is gedateerd 4 maart 1811.
Voor Pieter Boor, “provisioneel Maire van Huizen, de functie van ambtenaar van den burgerlijken Stand waarnemende”, verschijnt Kors Sijbrands, oud zevenendertig jaar, wonende alhier en van beroep visser, om aangifte te doen dat Grietje Jans, zijn huisvrouw, op zondag den derden maart van datzelfde jaar achttienhonderd elf, des morgens om 10 uren, ten huize van denzelven Kors Sijbrands, is bevallen van een kind, zijnde van het vrouwelijk geslacht, aan welk kind de naam van Geertje is gegeven.
Pieter Boor verklaart in de akte: en hebbe ik, aan wien hetzelve kind is vertoond, deze acte opgemaakt, enz., enz.
De akte wordt ondertekend door Pieter Boor, Maire (= burgemeester; de Lage Landen zitten duidelijk in het Franse Keizerrijk) en twee getuigen, Hendrik H. Zwart (die tekent met de achternaam Swart) en Jasper Schaap. Kors Sijbrands verklaart mondeling (en schriftelijk in de akte opgenomen) niet te kunnen schrijven.
De eerste huwelijks-akte stamt van 24 maart 1811.
(Wederom) voor Pieter Boor, President van het Gemeente Bestuur des Dorps Huizen, de Functie van Maire provisioneel waarnemende en dus als publiek Ambtenaar van den Burgerlijken Stand voor de deur van de gewone vergaderplaats van den Municipalen Raad voor de eerste maal afgekondigd dat er trouwbeloften zijn aangegaan tussen Harmen Vos, geboren en wonende te Huizen, boerenknecht en Annetje Breet, geboren te Landsmeer en wonende alhier (haar moeder, Femmetje Rietvoort, was vroedvrouw (geweest) in Huizen). Pieter ondertekent de akte als President, fungerende als Maire.
In feite is hier geen sprake van een huwelijks-akte, maar van een akte waarin de eerste afkondiging van het aanstaande huwelijk wordt vastgelegd. In de marge van deze akte staat aangetekend dat op 31 maart 1811 de tweede afkondiging heeft plaatsgevonden. Ook deze aantekening wordt door Pieter ondertekend en daarmee is het huwelijk een feit.
Het medisch leven in de 19de eeuw
Martin Geers
H
et medisch leven in de 19de eeuw
De medische stand was in de Middeleeuwen en de Vroeg Moderne Tijd (500 tot 1800 na Christus) verdeeld over drie typen medici: de genees- en heelmeester (ook wel heel deftig Platlandicus genoemd, omdat zij veelal op het platteland werkzaam waren); de doctores medicinae en de vroedvrouw of vroedmeester (aan deze beroepsgroep hoop ik in een volgend artikel aandacht te kunnen besteden).
De genees- en heelmeesters waren in de praktijk de voortzetting van de chirurgijns en deden hun werk vaak op het platteland, maar kwamen ook in de kleinere steden voor.
Zij waren uitsluitend bevoegd om uitwendige medische problemen (trachten) te verhelpen. Hun opleiding hadden zij genoten bij een oudere collega en dat zal waarschijnlijk praktijkonderwijs zijn geweest. Vaak hadden zij een apotheek aan huis.
De doctores medicinae hadden de Latijnse School gevolgd en daarna een academische opleiding aan één der medische faculteiten van de Hogeschoolen te Franeker, Groningen, Haarlem, Leiden of Middelburg. Hun bevoegdheid tot handelen beperkte zich tot het stellen van diagnoses en inwendige geneeskunde.
Voor 1795 was het medische gilde de opleidende en controlerende instantie, maar in de staatsomwenteling in dat jaar wordt de gezondheidszorg een taak van de overheid.
In 1801 worden “Departementale (na 1814 Provinciale) Commissies voor Geneeskundig Onderzoek en Toevoorzigt” ingesteld. De universitair opgeleiden moeten voortaan hun doctorsbul door deze commissies
Provinciaal Blad van
Noord-Holland uit
1831. Links: opgaven van bevoegde vroed-
vrouwen, drogisten en tandmeesters, rechts: begin van de opsomming der toegestane geneesmiddelen
Het medisch leven in de 19de eeuw
laten controleren, de heel- en vroedmeesters mogen
zich pas in een departement (provincie) vestigen nadat ze door deze commissies zijn geëxamineerd.
In 1815 komt de mogelijkheid om aan een Nederlandse Hogeschool niet alleen te promoveren tot doctor in de geneeskunde, maar ook tot doctor in de heelkunde (chirurgiae doctor) en tot doctor in de verloskunde (artis obstetricae doctor). Het is echter verboden deze medische vakken gecombineerd uit te oefenen. Dit verbod wordt in 1838 opgeheven.
In voorgaande nummers van De Ratel zijn een drietal medici de revue gepasseerd, die in de 19de eeuw voor langere of kortere tijd hun praktijk in Huizen hebben gehad: twee Huizer jongens en een “buitenmins”. Het publiceren over alle 19de eeuwse medici in Huizen zou teveel ruimte in dit blad vragen en zeker ook eentonig worden. Ter afronding onderstaand een opsomming van de medici, die in de 19de eeuw Huizen hebben “bediend” en die ik heb kunnen achterhalen middels openbare bronnen. Van/tot geeft aan wanneer zij hun praktijk zijn begonnen en wanneer zij hun praktijk hebben beeindigd, vanwege overlijden, pensioen, of vertrek naar elders.
Naam van tot
Cornelis Frederiksz. Visser 1809 1818
Dirk Hage 1821 <1857
Johannes Petrus Resler* 1823 1825
Gerrit Bolkestein 1828 <1877
Anthonie Rebel 1848 1873
Otto Maximiliaan Geerling 1868 1877
Auwinus Johannes Braak 1873 1875
Jacob Olivier Verhaar 1876 1883
Adam Pieter van Tooren 1881 1888
Johan Hendrik van Welsen 1888 1891
Jan Jacobus Kleijn 1888 1903
Nicolas Corneille Mulder 1891 1896
Gerardus Johannes Jaarsveld 1896 1902
* Alle genoemde medici zijn genees- en heelmeesters, sommigen zelf vroedmeester. De uitzondering is Johannes Petrus Resler. Deze is Medicinae Doctor met een medische opleiding aan de Universiteit van Groningen en afgestudeerd in 1818. Twee van zijn zonen zijn scheeps- en plattelands genees- en heelmeester geworden. Eén van zijn dochters huwde een Medicinae Doctor.
Johannes Petrus Resler is een kleinzoon van Johannes Resler, welke in de Huizer Oude Kerk dominee was van 1741 tot 1773.
Provinciaal Blad van
Noord-Holland uit 1821
Daarna is grootste deel der medici driemaal gepromoveerd en daarmee bevoegd de genees-, heel- en verloskunde volledig uit te oefenen.
Dankzij het Tweede Kabinet Thorbecke (1862-1866) wordt in 1865 de medische opleiding volledig gewijzigd. Een vijf-jarige universitaire studie, gevolgd door een twee-jarige praktische opleiding in ziekenhuizen, leidt op tot de beschermde titel van genees-, heel- en verloskundige (arts), aan welke titel de bevoegdheid is gekoppeld de geneeskunde volledig (inwendig en uitwendig) uit te oefenen. Hiermede komt het vakgebied in de buurt van de wijze waarop die tot op heden is georganiseerd.
(Voor een uitgebreidere inleiding verwijs ik graag naar de publicatie “CHIRURGIJNS, DOCTOREN, HEELMEESTERS en ARTSEN op het eiland Walcheren 1700-2000”. Deze is te vinden via de website fdocuments.nl/document/chirurgijns-doctoren-heelmeesters-en-artsen-3-chirurgijns-doctoren-heelmeesters.html)
Vanaf 1820 worden in de Provinciale Bladen van alle Nederlandse povincies decreten gepubliceerd waarin staat welke medici zijn toegelaten in de betreffende provincie. Ook wordt daarbij melding gemaakt van de gereedschappen, die gebruikt moeten worden en die aanwezig moeten zijn bij een controle. Tevens wordt een lijst opgenomen van alle toegestane geneesmiddelen, die uiteraard hoofdzakelijk homeopatisch zijn, omdat er destijds nog geen sprake was van chemische middelen.
Herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog in Huizen
Ewoud Doyer
erinneringen aan de Tweede Wereldoorlog
in Huizen
De HKH schenkt in de tweede week van mei 2023 aandacht aan de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Huizen. Aangezien de volgende Ratel pas daarna verschijnt, geven we nu de kerninformatie. Niet alle programmadetails zijn al uitgekristalliseerd. Raadpleeg voor meer informatie onze website.
De nu 92-jarige Leo Vis komt op uitnodiging naar Nederland. Hij vertelt zijn verhaal in Huizen en Laren.
Leo werd in 1930 geboren te Amsterdam. Hij woonde in 1940 in Bussum en dook in 1942 onder in Blaricum. Leo verkaste een paar keer, onder meer naar Huize Senang aan de Nieuwe Bussummerweg 151. In de lente kwamen hij en zijn mede-onderduikers in De Hoeve aan de Hein Keverweg 1 in Laren terecht. Eind september 1943 werd dat adres verraden. 30 onderduikers werden weggevoerd, eerst naar Haarlem, later naar de Hollandse Schouwburg in Amsterdam. Leo ontkwam daarna aan deportatie door uit de trein te springen. Via Amsterdamse bekenden kreeg hij onderdak bij het gezin Gooijer-Kos op Zeeweg 42. ‘Theo’, zoals zijn onderduikouders hem uit veiligheidsredenen noemden, bleef daar tot het einde van de oorlog.
Op datzelfde adres en in het achterliggende nummer 34 (Lammert en Nellie Westland) doken later ook zijn ouders en zusje onder. Leo’s jongere broer zat elders ondergedoken. Het hele gezin Vis-de Paauw heeft de oorlog overleefd.
De band tussen Leo en de familie Gooijer-Kos is nog steeds hecht. Op Leo’s initiatief zijn Cornelis Jan Gooijer (1917-1990) en Albertje Kos (1920-2015) door Yad Vashem onderscheiden voor hun moed. In 1999 heeft Leo het door Paul Schneiders geschreven boekje Gebeurtenissen uit de Oorlog uitgegeven, waarin Albertje Gooijer-Kos vertelt over wat er in de oorlogsjaren op en rond Zeeweg 42 gebeurde.
Na de oorlog ging Leo naar school en in militaire dienst. In 1954 emigreerde hij naar de Verenigde Staten en later naar Canada (Toronto). Hij is tot op de dag van vandaag een actief en veelgevraagd spreker voor het Simon Wiesenthal Center.
Holocaust-overlever Leo Vis vertelt over zijn levens- en oorlogservaringen, ingeleid door historicus Anton Kos (kleinneef van Leo’s onderduikouders).
- Voorlopig programma -
Leo Vis in Huizen mei 2023
Zaterdag 6 mei
12.00 uur
Event met direct betrokkenen rondom Zeeweg 42 en 34
Dinsdag 9 mei
9.00 uur
Maria Montessorischool,
Huizen
12.30 uur
Beatrix school, Huizen
Woensdag 10 mei
10.30 uur
Erfgooiers College, Huizen
Donderdag 11 mei
20.00 uur
Lezingavond HKH met
Leo Vis en Anton Kos
Juni 2023
Artikel over Leo Vis in de Ratel
De tijd staat stil
Een van de aardigheden die wij kregen toen we in Huizen kwamen wonen was een klok. Een heel grote klok. Ieder half en heel uur slaat hij er vrolijk op los met flink wat decibellen. Wij vonden die klok meteen een aanwinst. We konden ons niet voorstellen dat we het ooit zonder hadden moeten doen. Kneuterig zeiden mijn vrouw en ik tegen elkaar dat dat het leuke was van het wonen in een dorp. Wij vinden het klokgelui van de Nieuwe Kerk prachtig. Vooral op zondag, dan wordt om 8 uur, om 10 over 9 en en om 12 uur vol op de klokken gespeeld. Heerlijk! Er schijnen mensen te zijn die een huis kopen in de buurt van een kerk-met-klokken en dan vervolgens gaan klagen bij de kerk en de gemeente dat die herrie onmiddellijk moet ophouden. Nieuwe ergernis versus jarenlange traditie. Wij zouden gaan klagen als de klokken van de Nieuwe Kerk niet meer zouden bimbammen. Niets zo intrigerend als aan de begin van de nacht te moeten raden of het een keer slaan van de klok nu betekent dat het half 1 is, 1 uur of half 2. Heerlijk! En toen gebeurde er iets vreemds. De wijzers van de klokken aan de vier kanten hoog in de
Column
Rob de Slegte
toren begonnen ieder een eigen tijd aan te geven. Dat is natuurlijk niet des kerks. Op de kerk moet je kunnen vertrouwen. Toen de klokken ook nog eens een minuut eerder de tijd gingen slaan dan mijn Apple Watch aangaf, wist ik dat het foute boel was. Inmiddels staat de tijd op alle klokken stil en slaat het (half)uurwerk niet meer. Er komen geen machtige, prachtige, sonore tonen meer uit de toren van de markante 99 jaar oude Nieuwe Kerk waarvan de deuren meer dicht dan open lijken. Ik mis het geluid van de klokken en dat maakt mij van slag. Nog even en ik ga klagen dat ik niet voor niets in een dorp bij de kerk ben gaan wonen.
Lezers vertellen
Ik was blij verrast met de tekening van Henk Bout op bladzijde 24 in de Ratel van december jl. Dat is mijn ouderlijk huis en daar heb ik daar vanaf mijn geboorte tot mijn huwelijk gewoond. Mijn vader had aan de Havenstraatzijde een kleermakerij. Daarnaast was het ook een scheerwinkel. Het verhaal van de scheerwinkel in Huizer dialect, dat te beluisteren is op de website van de HKH, komt daar vandaan. Dat bestond al in de tijd van mijn grootvader. Ik speelde altijd in de ‘werkplaats’ en herinner me nog de oude mannen die daar kwamen voor een scheerbeurt. Het was nog een echt dorps gebeuren.
Al die herinneringen komen bij het zien van die tekening weer naar boven.
Een kleine correctie op het onderschrift bij de tekening. Het is niet het pand waar nu Rozenstraten zit, maar ernaast. De gevel zoals die op de tekening staat is nog steeds zo vanaf de Havenstraat te zien. Grappig is dat er nu ook een kapsalon in zit, salon Persona.
Hartelijke groet,
Jan Rebel

