line decor

 
 
 
 
 
 

HET AMSTERDAM VAN DE VOC
Excursie op 3 en 9 september 2011

Even voor tienen lopen we het Centraal Station in Amsterdam uit, want we ontmoeten elkaar en de gids Bert Cornelis bij het Amsterdams Koffiehuis aan de overkant. Gezamenlijk lopen we richting Schreierstoren voor koffie met appelgebak. Eerst krijgen we uitleg over deze toren, die eens deel uitmaakte van de (verdwenen) stadsmuren. De naam komt van het woord ‘schreier’ dat haakse hoek betekent. De zon breekt door, dus we kunnen buiten op het terras zitten met uitzicht op de Gelderse Kade. We stappen weer op en lopen over de Prins Hendrikkade. Bij de brug over de Kromme Waal wijst Bert naar een andere brug in de verte met driekante doorgangen, wat de Amsterdammers maar niets vonden, het horen bogen te zijn!

Dan bekijken we het Scheepvaarthuis in  Art Deco stijl van de Amsterdamse School, gebouwd in 1914-1916 voor de K.N.S.M., nu hotel Amrath. De vele beeldhouwwerken met onderwerpen uit de zeevaart, Neptunus, namen van zeeën en oceanen, en namen van beroemde zeevaarders zijn gemaakt door de beeldhouwer Hildo Krop. Op de Prins Hendrikkade (genoemd naar de jongste zoon van koning Willem II) bekijken we het huis van Michiel Adriaanszoon de Ruyter, met een mooie gevelsteen. Terug achter het Scheepvaart-huis tot de brug met de driekante doorgangen en zeepaardjes op de bruglantaarns. Via de Binnenkant bereiken we de 16e eeuwse Montelbaanstoren, deze is al snel na de bouw scheef gaan staan en met kabels en katrollen recht getrokken. Vroeger werd de toren als ontmoetingspunt gebruikt door zeelieden, voordat ze op een lange reis vertrokken. De houten lantaarn bovenop is er pas in de 18e eeuw op gekomen. Linksaf de Kalkmarkt op waar een schitterend grachtenhuis staat bij de Voorsluis. Het was ooit een ziekenhuis voor zeelieden en is nog steeds een artsenpraktijk van… een dokter Voorsluis-Spanhoff! Op de gevelsteen staat I C C MEN = I see sea men.

Verder komen we langs een voormalig wijnpakhuis met een mooie gevelsteen, het huis waar Piet Hein in 1614 woonde en het ’s Gravenhekje, een uniek klein beschut plaatsje aan het water, uitkijkend op pension D’Swarte Swaen. Het grote gebouw van de West-Indische Compagnie (WIC) anno 1642 heeft een grote gevelsteen met de letters WGC ( West Geoctroyeerde Compagnie). De eerste WIC heeft bestaan van 1621 tot 1674, de tweede WIC van 1675 tot 1792. De Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) van 1602 tot 1799.

Terug op de Prins Hendrikkade zien we de gebouwen van de Holland West Afrikalijn, de oudste pakhuizen van de VOC met een prachtige oude poort en gevelsteen. Als we staan te praten bij de poort, wordt die plotsklaps opengedaan door een van de winkeliers die daar nu in zitten en mogen we achter een kijkje nemen. Hier werden vroeger VOC schepen gebouwd en zeilen, katrollen, touwen gemaakt. Er was ook een soort kweekschool voor de zeevaart met opleidingen voor kapiteins van de VOC schepen.

Over de Scharrebierbrug en onder de poort door van het Entrepotdok, komen we in een gebied met kleine scheepwerfjes waar nu nieuwe appartementen gebouwd zijn. De gebouwen dragen de oude namen van steden en plaatsen waar de VOC schepen naartoe voeren. Halverwege gaan we onder de flatgebouwen door richting Laagte Kadijk en via Tussen Kadijken naar de Hoogte Kadijk, langs d’Pelikaan naar de Matrozenhof, en het water. Linksaf langs de Nieuwe Vaart lopen we over de Kortjewantsburg naar het Scheepvaartmuseum, vroeger het magazijn van de VOC waar van alles opgeslagen lag – van kanonnen en kogels tot touw, zeilen en proviand.

Bij de kade liggen de oude schepen van de Vereniging Museumhaven Amsterdam  afgemeerd. Langs het Scheepvaartmuseum en over een fietsbrug naar de Openbare Bibliotheek eindigen we in het La Place restaurant op de bovenste etage (met een prachtig uitzicht over het deel van de stad waar we net gewandeld hebben). Hiermee komt een einde aan deze leerzame ochtend in het Amsterdam van de VOC.

Henny Hannaart

Terug